Hoe maak je een crematorium klimaatneutraal in een context waar aardgas nog de norm is? Voor Pontes is dit een strategische uitdaging met grote impact op infrastructuur, energiegebruik en investeringen. Vandaag zijn crematieovens en verwarmingsketels de belangrijkste bronnen van CO₂-uitstoot, terwijl ook ondersteunende installaties zoals HVAC en perslucht aanzienlijk bijdragen aan het energieverbruik.
CO₂-neutrale crematoria: de decarbonisatieroadmap van Pontes
De samen met Sweco ontwikkelde decarbonisatieroadmap vertrekt vanuit een heldere ambitie: tot 47% CO₂-reductie tegen 2030 en een volledig uitstootvrije werking tegen 2050. Tegelijk is de decarbonisatieroadmap een doordachte denkoefening die verschillende pistes verkent, randvoorwaarden scherp stelt en toekomstige investeringen voorbereidt, zonder vandaag alles definitief vast te leggen.
We reiken een flexibel framework aan, met een brede waaier aan oplossingen, van waaruit we klanten adviseren bij het kiezen van een decarbonisatiestrategie die technisch en economisch perfect aansluit op hun processen.
- Expertise:
- Energy solutions
- Klant
- Pontes
- Locatie
- Turnhout, Lommel en Antwerpen
- Services
- Decarbonisatieroadmap, energie- en CO₂-analyses, energiebeheer
De uitdaging: crematoria verduurzamen zonder CO₂-uitstoot
De grootste CO₂-bron op de sites van Pontes blijft het gebruik van aardgas in crematieovens en verwarmingsinstallaties. Daarnaast zijn er tal van ondersteunende systemen die samen een aanzienlijke energievraag creëren.
Onze studie toont aan dat optimalisaties zoals warmterecuperatie al aanwezig zijn, maar vaak suboptimaal werken door technische beperkingen, onvoldoende buffering en een gebrek aan slimme sturing. Tegelijk neemt de crematievraag toe richting 2050, wat de druk op energieverbruik en emissies verder verhoogt. Die combinatie maakt duidelijk dat enkel efficiëntieverbeteringen niet volstaan. Een structurele transitie richting elektrificatie en hernieuwbare energie is noodzakelijk.
Van business as usual tot maximale decarbonisatie
Om die transitie concreet te maken, heeft Sweco per site (Turnhout, Lommel en Antwerpen) drie scenario’s uitgewerkt. Het ‘business as usual’-scenario toont wat er gebeurt zonder grote ingrepen. Het basisscenario groepeert logische en economisch haalbare maatregelen, terwijl het hoogst haalbare stretchscenario inzet op maximale CO₂-reductie met innovatieve technieken. Die scenario’s maken de impact van keuzes tastbaar. Ze tonen niet alleen de potentiële emissiereductie, maar ook de investeringen, energiekosten en gevolgen voor de elektrische infrastructuur.
Elektrificatie als sleutel tot CO₂-reductie: rol voor resomatie en warmtepompen
Uit alle scenario’s komt één duidelijke conclusie naar voren: de overstap naar elektrische crematieovens is noodzakelijk. Die technologie is wellicht de belangrijkste hefboom voor CO₂-reductie.
Alternatieven zoals resomatie – ook wel aquamatie genoemd – moeten nog verder wetenschappelijk onderzocht worden. Resomatie is een methode waarbij het lichaam van een overledene met water en kaliumhydroxide onder hoge temperatuur (tussen 100 en 150°C) en druk wordt ontbonden. Het totale energieverbruik, al dan niet in combinatie met de recuperatie van restwarmte, moet nog in kaart worden gebracht en afgewogen tegenover andere vormen van lichaamsbestemming. Wel is al duidelijk dat het resomatieproces aanzienlijk energie-efficiënter is vergeleken met traditionele, gasgestookte crematieovens. Bij Pontes loopt een uitgebreid wetenschappelijk proefproject, in samenwerking met onder meer de Universiteit Antwerpen, KU Leuven en VITO, om de milieu-impact, efficiëntie en praktische toepasbaarheid verder in kaart te brengen.
Warmtepompen vormen een tweede cruciale pijler. Ze maken het mogelijk om de warmtevraag van gebouwen te verduurzamen en spelen in sommige sites zelfs de grootste rol in de decarbonisatie.
Energiebeheersysteem vangt netcapaciteit en piekbeheer op
De transitie naar elektrische systemen brengt een nieuwe uitdaging met zich mee: de capaciteit van het elektriciteitsnet. Op meerdere sites dreigt de netaansluiting een beperkende factor te worden, zeker bij de introductie van elektrische ovens.
Daarom schuift Sweco’s studie het belang van slimme sturing naar voren. Een geïntegreerd energiebeheersysteem (EMS) kan piekverbruiken afvlakken en zo vermijden dat zware investeringen in netverzwaring nodig zijn. Ook oplossingen zoals batterijen, energiedelen en vraagsturing worden steeds relevanter. Ze dragen niet rechtstreeks bij aan CO₂-reductie, maar maken de elektrificatie wel praktisch en economisch haalbaar.
Investeringen sturen zonder toekomstige opties te blokkeren
De roadmap toont dat decarbonisatie niet alleen een technisch verhaal is, maar ook een economische en organisatorische uitdaging. Grote investeringen zijn nodig, zoals voor elektrische ovens en resomatoren. Daarnaast spelen externe factoren een belangrijke rol, zoals regelgeving rond emissies, de evolutie van energieprijzen en de beschikbaarheid van groene elektriciteit. Ook strategische keuzes beïnvloeden het traject sterk.
Van roadmap naar uitvoering
De kracht van deze roadmap ligt in de combinatie van langetermijnvisie en concrete stappen. Op korte termijn ligt de focus op energie-efficiëntie, PV-installaties en optimalisaties van bestaande systemen. Parallel worden strategische keuzes voorbereid rond elektrificatie, ovens en infrastructuur. Belangrijk is dat de roadmap ruimte laat voor bijsturing. Door periodiek te evalueren en nieuwe technologieën te integreren, blijft Pontes flexibel in een snel veranderende energiemarkt.