Water
Overstromingsbeheer in actie
De naam Vlaanderen vindt zijn oorsprong in het oud-Germaanse woord flaum, waarin je het hedendaagse Nederlandse vloeien of het Engelse flow nog kan ontdekken. Flaum betekent zoveel als overspoeld land of een streek die regelmatig onder water staat. In het verleden hebben we daarom grachten en drainagebuizen aangelegd. Dat was handig om het land droog te leggen om groenten te telen en huizen te bouwen. In de jaren ’70 en ’80 werden veel rivieren in Vlaanderen rechtgetrokken om de scheepvaart te vergemakkelijken. Vandaag zorgen die ingrepen in ons landschap ervoor dat we nieuwe en andere oplossingen moeten verzinnen.
- Klant
- Vlaamse Milieumaatschappij (VMM)
- Locatie
- Oostkamp, Koebroekmeers
- Expertises
- Overstromings- en waterbeheer, natuurherstel, biodiversiteit
Omdat we meesters in het draineren zijn geworden, voeren we water te snel via onze rivieren af naar de zee. Daardoor loopt onze waterspaarrekening letterlijk leeg en blijft onze grondwatertafel permanent laag. Tegelijk stroomt het water in rechte grachten en rivieren sneller, wat stroomafwaarts kan leiden tot overstromingen. Door klimaatverandering zullen we in de toekomst bovendien vaker met overstromingen te maken krijgen. Dat weten we intussen.
Overstromingsbeheer in het bekken van de Brugse Polders
En dat weten ze ook in het bekken van de Brugse Polders. Meer specifiek in Oostkamp en Ruddervoorde zijn de gevolgen van overstromingen duidelijk merkbaar. In 2011 en 2012 overschreed de Rivierbeek de alarmdrempel, en drie jaar later zorgde een storm voor kritieke overstromingen. Ook in de herfst van vorig jaar stonden enkele straten in Oostkamp blank. Zowel Oostkamp als Ruddervoorde liggen in een pluviaal overstromingsgevoelig gebied, wat betekent dat ze bijzonder vatbaar zijn voor overstromingen door lokale intense neerslag.
Duurzaam overstromingsbeheer
Als experts streven we ernaar om schadelijke overstromingen te reduceren. Een voorbeeld hiervan is de herinrichting van de Koebroekmeers in Oostkamp, waar we een gecontroleerd overstromingsgebied aanleggen en de structuurkwaliteit van de Dorpsbeek verbeteren. Dat moet ervoor zorgen dat de inwoners van Ruddervoorde minder overstromingsrisico bij regenbuien hebben. Andere, bijkomende maateregelen zijn nodig, zodat straten bij hevig stormweer niet meer onder water komen te staan.
In de zone tussen de Koebroekdreef en het sportcomplex Ridefort bevinden zich open percelen die ruimte bieden voor water. Drie waterlopen (de Dorpsbeek, de Akkerbeek en een ongeklasseerde beek) komen hier samen om vervolgens verder te stromen als de ingebuisde Dorpsbeek onder het centrum van Ruddervoorde. Voor de aanleg van het gecontroleerde overstromingsgebied ten zuiden de gemeente graven we een oppervlakte van circa 28.000 m² uit, met als doel een neutraal grondverzet zodat er geen grond moet worden af- of aangevoerd. Dat is niet alleen duurzamer, het brengt ook minder hinder met zich mee.
Een offline buffer zorgt ervoor dat het water wordt opgehouden wanneer de waterloop voldoende hoog staat. Een nieuw ontworpen berm met een overlaat in grasdallen zorgt ervoor dat overtollig water gecontroleerd naar het bekken loopt waar we het kunnen vasthouden en nadien vertraagd kunnen afvoeren. Verder hogen we de bermen op en leggen we een ruimer en veiliger fiets- en wandelpad aan op een verhoogde berm, zodat die als dijk van het overstromingsgebied kan dienen. Met het vernieuwde fiets- en wandelpad maken we niet alleen een betere verbinding tussen de Koebroekdreef en sportzaal Ridefort, maar creëren we ook extra recreatiemogelijkheden met zitbanken en picknickplaatsen.
Terug naar de natuur: ecologisch herstel
Naast de infrastructuuraanpassingen krijgt de Dorpsbeek een nieuw profiel. Een smal zomerbed garandeert voldoende waterhoogte bij een laag debiet, terwijl een winterbed de grotere toevoer van water en hogere debieten tijdens het najaar opvangt. Het huidige hoekige verloop van de Dorpsbeek verandert naar een natuurlijke, meer glooiende meandering, wat de stroomsnelheid verlaagt en de watertafel verhoogt. De waterkwaliteit gaat erop vooruit, en beekjuffers en libellen krijgen weer kansen. We integreren bestaande bomen zoveel mogelijk in ons ontwerp en planten waar nodig nieuwe streekeigen en inheemse bomen bij. Het volledige gebied ondergaat een visuele transformatie met versterking van de groenstructuur, uitbreiding van het geboortebos, en aanplanting van extra struweel.
Waterbeheer met meerwaarde
Met de aanzienlijke aanpassing van het bodemreliëf en de aanleg van diepere waterzones die gedurende lange periodes water vasthouden, creëren we een diversiteit aan waterhabitats. De herinrichting van Koebroekmeers leidt niet alleen tot minder overstromingen en minder kopzorgen voor de bewoners van Ruddervoorde, maar bevordert ook de biodiversiteit en draagt bij aan een rijkere natuurlijke omgeving. Dit komt de ecologische functie en de aantrekkelijkheid van de Brugse Polders ten goede. Onze integrale aanpak van waterbeheer, beekherstel en ecologisch meerwaarde toont aan dat duurzame oplossingen mogelijk zijn en biedt inspiratie voor vergelijkbare projecten in andere regio’s.
