Wonderwoud Gent: een nieuwe groenpool aan de stadsrand

Voor Wonderwoud stond Sweco in voor het volledige ontwerptraject: van conceptontwikkeling over technische uitwerking tot de realisatie. Samen met Driekwart Groen (natuurinclusieve ontwerp- en ontwikkelingsvisies) en URA (architectuur uitkijktoren) hebben we op een enigmatische plek van een oud, met zand opgehoogd vliegveld een evoluerend, speels landschap ontworpen waar natuur de regie krijgt.

Een nieuwe groenpool voor Gent

Het project wordt gerealiseerd in opdracht van het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB), in samenwerking met de Stad Gent en de Gemeente Lochristi. De site zal tegen 2035 doorgroeien naar ongeveer 200 hectare, wat Wonderwoud tot een van de grootste groenpolen van Vlaanderen maakt. Wonderwoud speelt op innovatieve wijze in op reliëf, water, bodem en spontane vegetatie. De ontwerpkeuzes — spel, verwondering en natuurlijke ontwikkeling centraal — maken van Wonderwoud geen traditioneel park, maar een evoluerend landschap waar bezoekers steeds nieuwe plekken ontdekken.

Een landschap gevormd door zand, water en bos

Het terrein van het vroegere ‘Oud Vliegveld’ heeft de basis gevormd voor het Wonderwoud. De hoge zandbergen, beginnende boszones en waterrijke gebieden hebben bepaald waar bezoekers kunnen dwalen, spelen of genieten van de natuur. Doorheen het groeiende woud zijn er tal van elementen opgedoken:

• speelse woudnestjes die uitnodigden tot ontdekking
• verborgen plekjes tussen jong bos
• avontuurlijke routes door zand en groen
• een uitkijktoren van waaruit bezoekers de drie Gentse torens konden bewonderen

Globaal landschapsontwerp met ruimte voor natuur

De ontwerpers hebben na vele gesprekken met alle verschillende partners een sterke inhoudelijke ontwikkelingsvisie uitgewerkt voor de groenpool. De visie legt de uitgangspunten en krachtlijnen van de ontwikkeling en het globaal landschapsontwerp vast. Deze groenpool is geen traditioneel landschapspark, maar een speels en groeiend woud om je permanent te verwonderen over de wisselwerking tussen ondergrond, water en natuur.

Het ontwerp voor het Wonderwoud speelt in op het reliëf, het water, het zand en de spontane natuurontwikkeling in het gebied. Het plan voor de groenpool maakt van de opgehoogde landingsbanen van het ‘Oud Vliegveld’ een dichtbegroeid ‘Wonderwoud’ met verborgen plekken, waterrijke natuur en speelse routes. Net daarbuiten is er open ruimte voorzien waarin plaats is voor landbouw, begroeide grachten en kleine landschapselementen.

Participatie: het Wonderwoud groeit met de buurt mee

• Kinderen gaven vorm aan de woudnestjes
  Meer dan honderd lagere schoolkinderen hebben meegedacht over de ideeën voor de woudnestjes. Hun fantasieën — van Uilentrampolines tot Mollenglijbanen — hebben de basis gevormd voor de speelse elementen die uiteindelijk zijn gerealiseerd.

• Bewoners en landbouwers dachten mee
  Omwonenden zijn uitgebreid geïnformeerd op een druk bezochte infomarkt met 165 aanwezigen. Voor landbouwers werd een apart moment voorzien, en via de website is breed gecommuniceerd over de evolutie van het project.
• Groensafari’s brachten het nieuwe woud tot leven
  Tijdens de groensafari’s kregen bezoekers een uniek eerste kijkje in het nieuwe gebied. Ze hebben zandbergen beklommen, gespeeld met reuzestrandballen en genoten van het uitzicht in strandstoelen. Aan de waterplas konden natuurliefhebbers vogels spotten, begeleid door experts die uitleg gaven over de fauna en flora.Tijdens de groensafari’s kregen bezoekers een uniek eerste kijkje in het nieuwe gebied. Ze hebben zandbergen beklommen, gespeeld met reuzestrandballen en genoten van het uitzicht in strandstoelen. Aan de waterplas konden natuurliefhebbers vogels spotten, begeleid door experts die uitleg gaven over de fauna en flora.

Spontane natuurontwikkeling als drijvende kracht

De grond van het ‘Oud Vliegveld’ is vele malen geroerd in het verleden en wordt ook voor de toekomstige ontwikkeling van de Groenpool verder geprofileerd. Zo ontstaat een bedoeld ‘geaccidenteerde’ topografie en komt spontane natuurontwikkeling op gang. Die nieuwe bodem- en reliëfstructuur biedt de mogelijkheid om een gebiedseigen vegetatie- en habitat te laten ontwikkelen. Geen kakafonie van een groot aantal uiteenlopende habitats en vegetaties, maar een harmonieuze afwisseling van onderlinge samenhangende en op elkaar afgestemde biotopen. Dit voorkomt een ‘parkeffect’ en verzekert een hoge natuurlijke belevingswaarde.

In het Wonderwoud wordt bijna niets aangeplant. Het is de natuur die dirigeert en zich spontaan ontwikkelt. Zo schieten de eerste berken en wilgen uit de grond en steken bloemenrijke ruigten en graslanden de kop op. Het Wonderwoud bestaat uit droog loofbos, moerasbos, een verscheidenheid aan open zandige en grazige plekken en talrijke grote en kleine plassen. Het reliëf van het terrein en de bijzondere waterhuishouding bieden een bijzondere plek aan vele planten en dieren. Deze unieke situatie geeft kansen aan soorten die het elders moeilijk hebben, zoals de oeverzwaluw en de ijsvogel.