CCS in de praktijk: lessen uit industriële projecten

Carbon Capture and Storage (CCS) wordt vaak naar voren geschoven als een sleuteloplossing voor moeilijk te reduceren emissies. Maar de stap van ambitieuze plannen naar concrete projecten is zelden eenvoudig. Waar loopt het in de praktijk mis? Om dat te verkennen spraken we met twee Sweco‑experts : Andrea Leoni, een projectmanager met ruime ervaring in diverse CO₂‑afvangtechnologieën, leidt vandaag de businessline Industry van Sweco in Oslo. Joren Monsieur is process engineer en expert in duurzame technologieën, met een sterke focus op de technische kant. In dit gesprek gaan ze in op de vraag waarom CCS zo uitdagend is – en wat er nodig is om projecten wél te laten slagen.

Van CCS-ambitie naar uitvoering

De technologische basis voor CCS bestaat al jaren, en toch gaan concrete projecten trager vooruit dan gehoopt. De kloof tussen wat technisch kan en wat op grote schaal wordt gerealiseerd, blijft groot. Dat roept een fundamentele vraag op:

Welke factoren vertragen vandaag de uitrol van CCS-projecten?

Andrea Leoni: Deze projecten botsen tegelijk op technische, economische en regelgevende drempels. CCS is technisch én systemisch complex en vereist dat CO₂ niet langer louter als waardeloze afvalstroom wordt gezien. Bedrijven worden geconfronteerd met hoge investerings- en energiekosten, die vaak niet opwegen tegen de huidige CO₂‑prijs in het EU ETS. Tegelijk zorgen onduidelijke beleidskaders, onzekerheid over opslag en veranderende politieke prioriteiten voor bijkomend risico, waardoor bedrijven moeilijk een definitieve beslissing durven nemen.

Dat zie je bijvoorbeeld in recente ontwikkelingen zoals de Deense CCUS‑tender voor het CCUS‑fonds van 2026, waar 9 van de 10 voorgekwalificeerde bedrijven uiteindelijk geen bod indienden. Daar ging het niet alleen om de hoogte van het risico, maar vooral om de vraag wie welk deel van het risico draagt: het tenderkader legde een onevenredig groot deel bij de bedrijven. Zonder een evenwichtiger verdeling en echte mechanismen voor risico‑deling wordt het zeer moeilijk om projecten in beweging te krijgen

Waar loop je tegenaan wanneer je van idee naar uitvoering gaat?

Andrea: CCS‑projecten zijn complex en moeten professioneel en zorgvuldig worden aangestuurd. Ze vragen al vanaf de start een hoge mate van maturiteit, maar in de praktijk wordt dat vaak onderschat. Dat leidt later in het traject tot bijvoorbeeld budgetoverschrijdingen. In verschillende Noorse projecten hebben we gezien hoe vroege keuzes zware impact hadden in latere fases.

Een ander belangrijk punt: in de opstartfase focust iedereen vooral op de afvangtechnologie zelf. Terwijl veel van de risico’s tijdens de uitvoering juist buiten de capture‑installatie liggen, bijvoorbeeld bij integratie, transport en opslag. Tal van oplossingen worden als ‘end‑of‑pipe’ of ‘plug‑and‑play’ gepresenteerd, maar in de praktijk is dat bijna nooit zo. Zonder grondige voorbereiding en risicobeperking zal de inpassing van CCS in een bestaande installatie vrijwel altijd gevolgen hebben voor de operatie.

Ook de manier waarop een project wordt georganiseerd is cruciaal. Veel emissiebronnen zijn gestructureerd rond operationele activiteiten en hebben weinig ervaring met grote CAPEX‑projecten. Dat vergroot het uitvoeringsrisico. In combinatie met een uitdagende financieringsomgeving zorgt dit vaak voor zeer lange ontwikkeltijden.

Joren Monsieur: Volgens informatie van Fluxys (begin 2024) gelden specifieke kwaliteitseisen voor CO₂ voordat die in het transportnet mag worden geïnjecteerd. De CO₂‑stroom moet minimaal 95% zuiver zijn. Verontreinigingen zoals zuurstof (O₂), NOx, SOx en water mogen slechts in zeer lage concentraties aanwezig zijn, typisch enkele tientallen ppm. Voor andere componenten, zoals H₂S, gelden eveneens strikte limieten. Als zulke stoffen in de CO₂‑stroom aanwezig zijn, moeten ze vooraf worden verwijderd. Het type en de concentratie van onzuiverheden bepalen uiteindelijk welke combinatie van voorbehandelingstechnologieën het meest geschikt is.”

Ervaring als sleutel in CCS-projecten

Wat is de meerwaarde van Sweco in dit proces?

Joren: Wij ondersteunen CCS‑projecten van eerste idee tot en met realisatie, door technische expertise te koppelen aan sterke coördinatie en marktkennis.

• Geïntegreerde conceptontwikkeling
  We ontwikkelen concepten die de volledige CCS‑keten omvatten: van voorbehandeling en afvang, via compressie, tot de aansluiting op het CO₂‑net. In plaats van elk deelproces los te bekijken, beschouwen we de keten als één systeem en optimaliseren we het geheel.
• Netwerk van leveranciers en marktinzicht
  Sweco onderhoudt nauwe contacten met leveranciers van CCS‑ en gasbehandelingstechnologie. Daardoor kunnen we klanten gericht informeren over welke oplossingen commercieel beschikbaar zijn en welke nog in ontwikkeling zijn.
• Technologieselectie
  In een vroeg projectstadium screenen we technologieën op basis van onze eigen expertise. We kijken naar technische haalbaarheid en kosteneffectiviteit. Zo kunnen we sneller werken, middelen besparen en technologieleveranciers heel gericht benaderen met specifieke vragen.
• Metingen & data (MRV‑ready)
  We plannen en begeleiden meetcampagnes om gasstromen, hun variatie en oorsprong te karakteriseren (inclusief herkomst van de feedstock en het aandeel biogene versus fossiele koolstof waar relevant). De verzamelde data vertalen we naar ontwerpspecificaties en een MRV‑proof dataset, waarmee de CDR‑eligibiliteit kan worden onderbouwd, het verwijderingspotentieel kan worden gekwantificeerd en de projectprestaties geoptimaliseerd.

Andrea: Als engineering‑adviseurs treden we op als onafhankelijke partner. We kennen de technologie door en door en slaan de brug tussen uitstoters en technologieleveranciers.

Bedrijven focussen vanzelfsprekend sterk op hun eigen scope en de interface met de leverancier, maar CCS vraagt een integrale blik: wat betekent dit voor de totale installatie? Even belangrijk is de vraag hoe je de oplossing inpast met zo weinig mogelijk impact op de bestaande operatie. Lokale regelgeving en randvoorwaarden voegen extra complexiteit toe, maar met de juiste planning en expertise zijn deze risico’s goed beheersbaar.

Als je terugkijkt op de CCS‑projecten waaraan je hebt gewerkt, wat zijn dan de belangrijkste lessen die je meeneemt naar toekomstige projecten?

Andrea: Om te beginnen heb je een uitstekend team nodig én moet je investeren in de juiste projectcultuur.

Daarnaast is een duidelijke strategie noodzakelijk – en vervolgens de discipline om die koers aan te houden. CCS‑projecten hebben vaak vele jaren nodig om van haalbaarheidsstudie via FID (Final Investment Decision) tot oplevering te komen. Het is essentieel om elke fase in de juiste volgorde en met voldoende diepgang te doorlopen. Neem in de haalbaarheidsfase volop de tijd om alternatieven te onderzoeken, zorg dat de gekozen technische oplossing echt optimaal is en leg je niet te snel vast op één technologie. Begrijp bovendien welke eisen de grootste impact hebben op complexiteit, planning en kosten, en waar ze vandaan komen. Een gestructureerde, gefaseerde (‘gated’) projectaanpak helpt om die risico’s te beheersen en het project bij te sturen waar nodig.

Tot slot: streef naar continuïteit in het projectteam. In een van de projecten grapte de externe jurist dat hij het langst in het team zat. Dat zegt genoeg. Een stabiel kernteam vanaf dag één tot aan de oplevering bewaakt de inhoudelijke lijn en zorgt dat beslissingen coherent blijven.

Contacteer onze collega’s als je meer wilt weten over CCS:

andrea.leoni@sweco.no

joren.monsieur@swecobelgium.be