Sweco begeleidt groot hydrologisch systeemherstelproject in de vallei van de Kleine Nete

Sweco werkt de komende jaren aan een grootschalig ambitieus hydrologisch systeemherstel project. We doen dit voor verschillende opdrachtgevers: ANB, VMM, VLM, de dienst Integraal Waterbeleid van de provincie Antwerpen, INBO en het departement Omgeving. Het gaat om de volledige herontwikkeling van de Kleine Nete en haar vallei in o.a. het Olens Broek, De Zegge en het Mosselgoren, in het hart van de Antwerpse Kempen. Het project vertrekt vanuit een raamovereenkomst die toelaat om stap voor stap opnieuw richting een natuurlijk hydrologisch systeem te evolueren. In het voorjaar van 2026 starten de eerste deelprojecten, van conceptuele voorstudies tot technische ontwerpen en werfopvolging op het terrein.

De vallei van de Kleine Nete is één van de meest waardevolle, maar tegelijk meest aangetaste valleisystemen in Vlaanderen. Dankzij deze raamovereenkomst kunnen we in samenwerking met alle partners op grote schaal werken aan structureel systeemherstel. Het gaat om een doordachte systeembenadering die het landschap opnieuw robuust en veerkrachtig maakt. Dat is een enorme winst voor natuur, waterkwaliteit, klimaatadaptatie én de leefomgeving.

Jo Lybaert, Project Manager Blue Deal, Sweco

Belangrijke schakel in waterbeheer

De vallei van de Kleine Nete is eeuwenlang gevormd door water. Van nature was het een landschap van uitgestrekte, grondwater gevoede laagveenmoerassen, waar de rivier meanderend en ondiep doorheen slingerde. De voorbije honderd jaar veranderde dat beeld ingrijpend. De rivier werd rechtgetrokken en verdiept, de vallei ingepolderd en het grondwater werd permanent verlaagd. Het ecosysteem verloor zo zijn natuurlijke veerkracht, met veenafbraak, verdroging en overstromingen met vervuild eutroof water tot gevolg.

Natuurgebieden zoals De Zegge, één van de meest kwetsbare parels in Vlaanderen, komen hierdoor sterk onder druk te staan. De Europese natuurdoelen voor het gebied, waaronder de ontwikkeling van meer dan 150 hectare natte natuur in het Olens Broek en nog eens 300 hectare in de Zegge-Mosselgoren, dreigen zonder ingrijpen onhaalbaar te worden. Met deze raamovereenkomst krijgt Sweco de opdracht om de vallei opnieuw te laten functioneren en de doelstellingen stapsgewijs te realiseren. Deze opdracht kadert binnen de globale vallei- en gebiedswerking Kleine Nete, een coördinatieopdracht van de gouverneur van de provincie Antwerpen.

Ruimtelijke situering SBZ-H Valleigebied van de Kleine Nete – Olens Broek en De Zegge – Mosselgoren © ANB

Maximaal ecohydrologisch herstel

De uitgestrekte vallei van de Kleine Nete vraagt om een gefaseerde aanpak. Daarom worden verschillende deelopdrachten parallel opgenomen: van verkennende voorstudies en ontwerpend onderzoek tot technische ontwerpstudies met omgevingsvergunning, aanbestedingsdossier en werfopvolging. Elke stap wordt afgestemd binnen een taskforce waarin tal van partners vertegenwoordigd zijn: ANB, VMM, de dienst Integraal Waterbeleid van de provincie Antwerpen, VLM, INBO, het Departement Omgeving en de dienst van de gouverneur van de provincie Antwerpen.

Een integrale, multidisciplinaire aanpak is essentieel, met oog voor zowel de huidige als de toekomstige randvoorwaarden. Om het natuurlijke watersysteem te herstellen, streven we naar permanent hogere grondwaterstanden, een leesbaar reliëf en landschap, een betere waterkwaliteit en een evenwichtige overstromingsdynamiek. Deze doelen moeten altijd worden getoetst aan het huidige landgebruik (landbouw), de gebiedsafspraken, het draagvlak en de geldende normen en regelgeving.

De Larumse Loop (zijloop van de Kleine Nete) is recht, ingedijkt en structuurloos. De herinrichting van deze waterloop vormt een belangrijke en complexe factor met het oog op natuurherstel in o.a. het naastliggend natuurgebied De Zegge. © Sweco

Brede integrale expertise in natuur- en waterbeheer

Binnen dit raamcontract zal de brede expertise van Sweco in water- en natuurbeheer worden geregisseerd en toegepast vanuit het gespecialiseerde Blue Deal-team binnen Sweco’s divisie Infrastructure (Unit Ports and Waterways). Deze experts werken dagelijks aan projecten rond valleiherstel, vernatting van kwetsbare natuur, veenherstel, hermeandering van waterlopen, natuurlijke waterzuivering, overstromingspreventie en klimaatadaptatie.

Het Blue Deal‑team werkt hiervoor nauw samen met de collega’s van Nature Development en Water & Nature Strategies, onder meer voor gebiedslezingen, natuurvergunningen en ecologische analyses. De experts van Integrated Water Management leveren bijkomende kennis rond grond- en oppervlaktewater, terwijl Landscape & Public Space instaat voor de landschappelijke en recreatieve integratie. Het team Urban Management zorgt voor een vlot vergunningstraject, onder andere via het Sweco Loket. Daarnaast werken we samen met Process & Management om het volledige proces efficiënt en doordacht te laten verlopen en om participatieve acties rond draagvlak te organiseren.

Samen vormen ze één integraal, multidisciplinair team dat alle facetten van een complex hydrologisch systeemherstelproject beheerst.