Aan tafel zit Kurt Corvers, Business Unit Manager binnen Buildings, verantwoordelijk voor techniek, stabiliteit, projectmanagement, sustainability en BIM, en trekker van digitalisatie rond de total lifecycle van gebouwen. Daarnaast Niels Balcaen, projectmanager met focus op de gebruiksfase en de toepassing van digital twins en model predictive control.
Challenge Accepted: digital twins zonder buzzwords, van inzicht naar sturing
In deze aflevering van Challenge Accepted staat één vraag centraal: wat leveren digital twins écht op voor gebouweigenaars en gebruikers? Geen buzzwords, maar concrete meerwaarde. Hoe zorg je ervoor dat gebouwen doen wat ze moeten doen, vandaag én in de toekomst?
Van BIM naar digital twin: passief versus actief
BIM, of Building Information Model, is vandaag voor velen bekend. Het gaat om een 3D model van een gebouw waaraan data gekoppeld wordt. Dat model is waardevol, maar vooral beschrijvend. Het legt vast wat ontworpen en gebouwd is. Een digital twin gaat een stap verder. Het combineert die modeldata met realtime informatie uit het gebouw, bijvoorbeeld via sensoren. Zo ontstaat een virtuele tweeling die je kan vergelijken met de realiteit. Niet alleen om te kijken, maar om bij te sturen.
Binnen dit verhaal spelen twee belangrijke bouwstenen:
- BuiltWins, een samenwerking met een KU Leuven spin off, met sterke focus op model predictive control
- Twinfinity, een platform binnen Sweco dat digital twins praktisch inzetbaar maakt in de gebruiksfase
Waarom Twinfinity focust op de gebruiksfase
Gebouwen worden ontworpen en gebouwd met veel aandacht. Maar eens ze in gebruik zijn, stopt de betrokkenheid vaak. Nochtans ligt net daar de grootste impact. Twinfinity is ontwikkeld om in die gebruiksfase een digitale inkijk te geven in hoe een gebouw écht functioneert. Veel eigenaars, zeker met meerdere gebouwen in portefeuille, missen vandaag overzicht. Hoe presteert elk gebouw? Wat werkt niet correct? Waar zitten energieverliezen? Wat moet wanneer onderhouden worden? Door data centraal te verzamelen en te structureren, krijgen eigenaars opnieuw grip op hun patrimonium.
Drie grote drijfveren: comfort, energie en levensduur
Uit het gesprek komen drie duidelijke redenen naar voren waarom digitalisatie essentieel wordt.
Comfort en onderhoud
Gebruikers verwachten een gebouw dat werkt: correcte temperatuur, goede luchtkwaliteit, voldoende licht. Dat vraagt actieve opvolging en snelle detectie van afwijkingen.
Energie en CO2 reductie
Gebouwen moeten richting 2045-2050 fors reduceren in uitstoot. Zonder data is dat quasi onmogelijk. Meten is weten, en digitaliseren is de eerste stap.
Duurzaamheid in de tijd
Een gebouw is duurzaam wanneer het lang performant blijft. Vandaag wijken theorie en praktijk vaak sterk af. Installaties functioneren niet zoals bedoeld, as built informatie ontbreekt en renovaties starten zonder helder inzicht. Die kloof moet dicht.
Toenemende complexiteit vraagt structuur
Regelgeving wordt strenger. Installaties worden slimmer, maar ook complexer. Tegelijk hebben niet alle eigenaars een professioneel gebouwbeheerteam. Digital twins brengen structuur. Ze maken zichtbaar waar een gebouw afwijkt van de bedoeling, waar onderhoud nodig is en waar bijsturing vereist is. Niet als extra last, maar als ondersteuning in een steeds complexere realiteit.
Ook voor bestaande gebouwen
Digital twins worden vaak geassocieerd met nieuwbouw, maar ze zijn minstens even relevant voor bestaande gebouwen. Zeker in België, met een sterk verouderd gebouwenbestand. Een oud schoolgebouw dat moet voldoen aan nieuwe regelgeving is een herkenbaar voorbeeld. Zonder inzicht is elke renovatie een sprong in het duister. Met een digitale inventaris kan je eerst analyseren, dan prioriteren en pas daarna investeren. De aanpak is modulair. Je hoeft niet elk gebouw volledig in detail te modelleren. Je start met wat essentieel is en bouwt laag per laag verder.
Van data naar strategie
Zodra een gebouw gedigitaliseerd is, kan je scenario’s simuleren en onderbouwde keuzes maken.
- Eerst de ramen vervangen of eerst isoleren?
- Welke ingreep geeft de grootste impact?
- Hoe plan je stappen richting 2040 of 2050?
Met een digital twin kan je die beslissingen objectiveren. Hier komt ook model predictive control in beeld, via BuiltWins. Dat systeem stuurt installaties anticiperend aan, bijvoorbeeld op basis van weersvoorspellingen, en haalt zo meer rendement uit dezelfde technische installaties. Zonder zware fysieke ingrepen kan het energieverbruik aanzienlijk dalen.
Van reactief naar proactief beheer
Een belangrijk voordeel is gerichte foutdetectie. Installaties kunnen automatisch getest worden. Afwijkingen worden als issue geregistreerd. Techniekers krijgen duidelijke opdrachten en kunnen interventies digitaal afsluiten.
Daarnaast kan onderhoudsmanagement proactief ingepland worden. Wekelijkse, maandelijkse of jaarlijkse taken worden opgevolgd zodat niets over het hoofd wordt gezien.
De ambitie is dat gebouwen zichzelf meer analyseren en afwijkingen tijdig signaleren.
AI als volgende stap
Een volgende ontwikkeling binnen dit traject is de integratie van AI. Het doel is om gebouwen ook automatisch te toetsen aan regelgeving en compliance eisen. Zo krijgen eigenaars ondersteuning in een landschap dat steeds complexer wordt. Niet elke gebouweigenaar is een professioneel beheerder. Daarom moet het systeem ook helpen begrijpen wat vereist is en waar mogelijke risico’s zitten.
Wat betekent dit voor ingenieurs?
Voor ingenieurs betekent dit een duidelijke verschuiving. De klassieke rol van ontwerpen en opleveren wordt uitgebreid met betrokkenheid in de gebruiksfase. Er ontstaat een kruisbestuiving tussen ingenieurswetenschappen en data analyse. Niet één persoon moet alles weten, maar teams werken integraler samen. Specialisten in technieken, duurzaamheid en data koppelen hun expertise. Ook in de ontwerpfase verandert er iets. Gebouwen kunnen virtueel getest worden nog vóór ze gebouwd zijn. Varianten kunnen vergeleken worden op investeringskost én operationele prestaties. Dat is een fundamentele shift in hoe ontwerpen benaderd wordt.
De toekomst is digitaal
De conclusie van het gesprek is duidelijk. De toekomst van gebouwen is digitaal. Niet als hype, maar omdat het anders niet houdbaar is. Sommige klanten zitten al ver in dit traject en gebruiken data actief. Andere staan nog aan het begin. Maar voor beide geldt dat de eerste stap haalbaar en logisch is. Je kan licht starten en geleidelijk uitbreiden.
Vraag het onze experts – samen bouwen aan oplossingen
Heb je vragen over uitdagingen die in onze podcast aan bod komen? Ons team van experts staat klaar om je te helpen en samen met jou naar oplossingen te zoeken die het verschil maken. Laat je gegevens achter en we nemen snel contact met je op.
