Natuurinrichting, ecohydrologie & klimaatadaptatie
De Nuchten en Kwaadbroeken-Pollaremeersen: schakels in het herstel van de Dendervallei
De Dendervallei is gevoelig voor overstromingen en droogte. Binnen het programma Ruimte voor Water – T.OP Dender wordt de vallei klaargestoomd voor de toekomst. De deelgebieden De Nuchten en Kwaadbroeken-Pollaremeersen vormen met 300 hectare belangrijke schakels in dat herstel.
Sweco werkte voor het Agentschap Natuur en Bos inrichtingsplannen uit om van deze zone een aantrekkelijk aaneengesloten meersengebied met hoge natuurwaarde te maken.
De haalbare en uitvoerbare maatregelen voor de natuurinrichting zijn gebaseerd op een ecohydrologische systeemanalyse – die onderzoekt hoe hydrologie, bodem, waterkwaliteit, vegetatie en fauna elkaar beïnvloeden.
- Expertise:
- Water, Good soil, Climate resilience & nature
- Klant
- Agentschap Natuur en Bos
- Locatie
- Dendervallei, deelgebieden De Nuchten en Kwaadbroeken-Pollaremeersen
- Sweco scoop
- Ecohydrologische systeemanalyse, visievorming, natuurstreefbeelden, inrichtingsplannen, maatregelenoverzicht en kostenraming
- Partners
- T.OP Dender, Ruimte voor Water
Het herstel van een valleisysteem onder druk
De Dendervallei kent een lange geschiedenis van ingrepen. Daardoor staat het natuurlijke bodem-, water- en vegetatiesysteem vandaag onder druk.
Zo hebben de deelgebieden De Nuchten en Kwaadbroeken-Pollaremeersen verschillende knelpunten, waaronder een verstoorde hydrologie, verminderde waterkwaliteit, verlies aan biodiversiteit en een beperkte veerkracht van het ecosysteem.
Er waren al enkele studies beschikbaar, met algemene doelstellingen voor de vallei en meer gedetailleerde inzichten voor specifieke zones. De uitdaging bestond erin om
- voort te bouwen op deze bestaande kennis,
- ontbrekende schakels in beeld te brengen en
- de ontbrekende schakels te vertalen naar realistisch inrichtingsvoorstellen, specifiek afgestemd op de kenmerken, randvoorwaarden en mogelijkheden van het gebied.
Een complexe context
met verschillende stakeholders
Naast het Agentschap Natuur en Bos waren waterbeheerders en externe studiebureaus betrokken. Ook de lopende of parallelle projecten in de Dendervallei waren relevant voor de uitwerking van de inrichtingsplannen. Zorgvuldig afstemmen en een geïntegreerde benadering waren cruciaal om tot gedragen keuzes te komen.
Sweco bracht de verschillende inzichten samen in een helder kader: gedeelde kennis en transparante afwegingen voor haalbare maatregelen.
Bestaande kennis slim benut. Gericht aangevuld. Sweco zorgde voor maatwerk dat projecten vooruithelpt.
Eric Cosyns, expert Natuurbeheer en behoud bij Westvlaamse Intercommunale
Een heldere synthese
vanuit een gefaseerde en geïntegreerde aanpak
Onze consultants pakten het project aan via een gefaseerde en geïntegreerde aanpak: analyse, visievorming en ontwerp werden nauw met elkaar verweven.
In een eerste fase voerden we een ecohydrologische systeemanalyse uit. Daarin onderzoeken we hoe hydrologie, bodem, waterkwaliteit, vegetatie en fauna elkaar beïnvloeden.
De systeemanalyse was gebaseerd op beschikbare studies, uitgebreide GIS-analyses, terreinbezoeken en gerichte aanvullende metingen. We onderzochten onder meer het oppervlakte- en grondwater, de bodem, de waterkwaliteit – inclusief MMIF-analyses – en de topografie.
Via heldere synthesekaarten maakten we de werking van het valleisysteem inzichtelijk. Zo ontstond een gedeeld beeld van de bestaande toestand, de knelpunten en van de natuurlijke mogelijkheden van beide deelgebieden.
Van systeemanalyse
naar natuurstreefbeelden
naar een set maatregelen
Op basis van de ecohydrologische systeemanalyse werkten onze consultants toekomstgerichte natuurstreefbeelden uit, die rekening houden met de huidige randvoorwaarden en de haalbaarheid op het terrein.
Van daaruit stelden we een set samen van herstel- en inrichtingsmaatregelen, heel specifiek afgestemd op het terrein. Elke maatregel werd integraal beoordeeld op ecologische meerwaarde, hydrologische impact, uitvoerbaarheid en betaalbaarheid.
Zo kunnen we ambitieuze natuurdoelen koppelen aan realistische mogelijkheden tot uitvoering.
Concreet kader voor uitvoering
Het eindresultaat?
Een concreet en toepasbaar kader voor verdere uitvoering op het terrein, via
- duidelijk uitgewerkte inrichtingsplannen,
- alle maatregelen in een overzicht, en
- een kostenraming.
De slaagkans van latere uitvoeringsfases verhoogt aanzienlijk door de technische haalbaarheid en kosten al in een vroeg stadium expliciet mee te nemen.
Meerwaarde voor
het Agentschap Natuur en Bos
De meerwaarde die Sweco leverde voor het Agentschap Natuur en Bos is zowel inhoudelijk als procesmatig. We vermeden overbodige analyses en kwamen sneller tot onderbouwde keuzes door de bestaande studies slim te bundelen en aan te vullen met gericht nieuw onderzoek.
Onze integraal samengestelde projectploeg bevatte experten in hydrologie, ecologie, bodem, waterkwaliteit, landschap en waterbouwkunde. Zo konden we maatregelen ontwerpen die niet alleen ecologisch ambitieus zijn, maar ook realistisch en uitvoerbaar.
Daarnaast zorgde onze aanpak voor heldere besluitvorming en een transparant afwegingskader voor weerhouden en niet-weerhouden maatregelen.
Een toekomst met een veerkrachtige Dendervallei
Met de inrichtingsplannen voor De Nuchten en Kwaadbroeken-Pollaremeersen draagt Sweco een steentje bij aan het herstel van de Dendervallei. De plannen zetten in op natuurherstel, betere waterkwaliteit, verhoogde biodiversiteit en een grotere klimaatbestendigheid van het landschap.
Sweco biedt het Agentschap Natuur en Bos een robuust kader voor verdere realisatie, door de combinatie van:
- ecohydrologische expertise,
- geïntegreerde ontwerpaanpak en
- aandacht voor uitvoerbaarheid,
Zo sluiten de plannen maximaal aan bij de doelstellingen van Ruimte voor Water – T.OP Dender, voor een veerkrachtige toekomst voor de Dendervallei.