Opwaardering Kanaal Roeselare–Leie verbindt economie, ecologie en mobiliteit
Sweco werkt samen met De Vlaamse Waterweg nv in een raamovereenkomst voor de opwaardering van het Kanaal Roeselare–Leie.
Dit project maakt deel uit van het Europees gefinancierde Seine-Schelde-programma en richt zich op drie doelen: het verbeteren van de bevaarbaarheid tot klasse Va, het versterken van waterbeheer en het realiseren van een duurzame modal shift van weg naar water.
- Klant
- De Vlaamse Waterweg nv
- Locatie
- Roeselare–Leie
- Expertise
- Waterbouw, Integraal Projectmanagement (IPM), programmamanagement, vergunningen, ecologie, watermodellering, BIM, monitoring, dashboards
Economische levensader voor West-Vlaanderen
Het Kanaal Roeselare–Leie is een belangrijke schakel in de Vlaamse economie. Het bedient een cluster van vijftig industriële en logistieke bedrijven en meer dan vierhonderd hectare watergebonden bedrijventerreinen. Jaarlijks wordt via deze waterweg vier miljoen ton goederen vervoerd, goed voor ongeveer vierduizend scheepsbewegingen.
Door de opwaardering kunnen grotere schepen tot klasse Va meer lading per reis vervoeren. Dat betekent minder vrachtwagens op de weg, lagere transportkosten en een betrouwbaardere logistieke keten. De maatschappelijke impact is even groot: minder files, betere luchtkwaliteit en een directe bijdrage aan de klimaatdoelstellingen van Vlaanderen en Europa.
Daarnaast wordt het kanaal klimaatrobuust gemaakt met maatregelen tegen droogte, piekafvoer en waterkwaliteit. Ook ecologische versterking en recreatieve verbindingen zijn onderdeel van de opwaardering van het Kanaal. In Roeselare ontwerpen we de Kop van de Vaart opnieuw op maat van de moderne binnenvaart gekoppeld aan een heuse upgrade van de stedelijke context.
Waterbouw, programmabeheer en digitale innovatie
Sweco levert technische en administratieve ondersteuning voor de infrastructuurprojecten zoals hydraulische werken, wegen, rioleringen, kunstwerken, staalconstructies en elektromechanica. Onze opdracht omvat het volledige traject: van ontwerp en engineering tot project- en programmamanagement, vergunningen, ecologie en watermodellering.
Digitale innovatie loopt als een rode draad door het project. We gebruiken BIM-modellen, datagedreven monitoring en realtime waterkwaliteitsmetingen (blauwalgen) om het kanaal slim te beheren. Met projectdashboards houden we alle informatie centraal en actueel, zodat transparantie en traceerbaarheid gegarandeerd zijn. Deze digitale tools maken het mogelijk om complexe ontwerpen beter op elkaar af te stemmen, risico’s onder controle te houden en sneller, goed onderbouwde beslissingen te nemen.
Een cruciale factor in het succes van dit uitgebreide project is de effectieve betrokkenheid van alle stakeholders. In de voorbije jaren ontwikkelden we een overkoepelend projectplan waarin de verschillende belangen, risico’s en verantwoordelijkheden gebundeld werden. Dit plan vormt de leidraad van deze opdracht en wordt regelmatig geactualiseerd en gedeeld met alle partijen, zodat iedereen geïnformeerd is en het project op één lijn voortgezet kan worden. Wij zorgen dat deze stakeholderbetrokkenheid niet alleen in de planning, maar ook gedurende de uitvoering een stevige rol speelt – van overleg tot besluitvorming, zodat het project volgens planning en binnen de gestelde kaders gerealiseerd wordt.
Onze opdracht draait om drie sleutelprojecten:
- Nieuwe sluis in Ooigem
De huidige sluis vormt een bottleneck. Een tweede sluis garandeert vlotte doorvaart voor klasse Va-schepen en verkort wachttijden. - Herinrichting van de kanaalkop
De kop van het kanaal krijgt een ingrijpende facelift die logistiek, stadsvernieuwing en recreatie combineert. - Programmabeheersing in IPM-structuur
De volledige opwaardering is een complex programma van vijftien jaar. Sweco beheert dit via Integraal Projectmanagement (IPM) met risicomanagement, BIM en datagedreven dashboards voor maximale transparantie en grip.
Technische krachttoer voor klasse Va binnenvaart
De opwaardering naar klasse Va betekent dat het kanaal geschikt wordt voor grotere binnenvaartschepen met een lengte tot ongeveer 110 meter, een breedte van 11,4 meter en een laadvermogen van 2.000 tot 3.000 ton. Deze schepen kunnen twee tot drie keer meer vracht vervoeren dan klasse IV-schepen. Dat levert een aanzienlijke efficiëntiewinst op: minder scheepsbewegingen, lagere transportkosten en een sterke reductie van vrachtwagens op de weg.
Om deze upgrade mogelijk te maken, zijn ingrijpende werken nodig. Het kanaal wordt op verschillende plaatsen verdiept en verbreed. Bruggen langs de route krijgen een hogere doorvaarhoogte en worden waar nodig volledig vervangen om containervaart mogelijk te maken. Daarnaast worden versleten kaaimuren gerenoveerd of vervangen, inclusief funderingsversterking en oeverbescherming. Een van de meest complexe onderdelen is de bouw van een tweede sluis in Ooigem, naast de bestaande sluis, om wachttijden te beperken en continuïteit te garanderen. Deze sluis krijgt moderne elektromechanische installaties en wordt voorbereid op intensief gebruik.
Waterweg in volle ontwikkeling
Het project combineert logistieke kracht met ecologische en maatschappelijke meerwaarde. In het ontwerp worden natuurvriendelijke maatregelen geïntegreerd om de biodiversiteit te versterken en het watersysteem toekomstbestendig te maken. Deze ambities worden onderbouwd in onderzoeken rond waterbeheer, ecosysteemdiensten en climate proofing.
Koppelkansen worden afgestemd met stakeholders binnen overkoepelende studies over recreatie, erfgoed en beleving. Deze studies vormen de basis voor het masterplan waarin alle koppelkansen en potentiële samenwerkingen met stakeholders geïdentificeerd worden.
De opwaardering versterkt de logistieke positie van West-Vlaanderen, creëert werkgelegenheid en draagt bij aan de klimaatdoelstellingen van Vlaanderen en Europa. Bovendien verhoogt het kanaal de klimaatweerbaarheid en natuurwaarde, waardoor het een investering is in zowel economie als leefomgeving.
De planning is ambitieus maar haalbaar. De werken aan de sluis van Ooigem starten tegen 2029, daarna ligt de focus op de herinrichting van de Kop van de Vaart. De volledige opwaardering wordt gefaseerd uitgevoerd over een periode van ongeveer vijftien jaar.
