Parkeerbeleid
Voorbij de parkeerreflex: Gavere toont de kracht van geïntegreerd ontwerp
Voor veel lokale besturen klinkt het vertrouwd: bewoners vragen meer groen en een aangenamere publieke ruimte, terwijl handelaars vrezen dat minder parkeerplaatsen klanten zullen wegjagen. De herinrichting van de Markt van Gavere bewijst dat die tegenstelling niet hoeft te bestaan. Integendeel. Dankzij een doordachte mobiliteits- en parkeervisie heeft Sweco een stenen parkeerplein omgevormd tot een levendige ontmoetingsplek, zonder de bereikbaarheid van het centrum op te offeren.
- Expertise:
- Transport & mobility, Liveable cities
- Klant
- Gemeente Gavere
- Locatie
- Gavere
- Services
- Parkeerbeleid, waterhuishouding, energie-efficiëntie, participatie en cocreatie, stakeholdermanagement
Het plan combineert creativiteit en durf met aandacht voor de waterhuishouding, de energie-efficiëntie en het parkeerbeleid. Zo is de Markt nu heringericht tot een plek waar iedereen zich thuis voelt: een ruimte die volop ‘gedeeld’ wordt.
Kristof Van Impe, Specialist Landscape & Public Space bij Sweco
Mobiliteitsstudie als hefboom
Hoeveel parkeerplaatsen heeft Gavere écht nodig? Om daarop een onderbouwd antwoord te geven, heeft Sweco eerst een uitgebreide parkeerstudie uitgevoerd voor de volledige dorpskern. Het bestaande parkeerbeleid werd geanalyseerd en aangevuld met parkeertellingen die een duidelijk beeld gaven van het werkelijke gebruik van de beschikbare plaatsen.
Die inzichten vormden de basis voor een geïntegreerd parkeerbeleid op maat van Gavere. Niet het aantal parkeerplaatsen stond centraal, maar de manier waarop ze werden gebruikt. Dat gaf het bestuur de nodige zekerheid en het maatschappelijk draagvlak om verder te kijken dan de klassieke reflex om zoveel mogelijk auto’s op het marktplein te behouden.
Een aantrekkelijk plein rijker
Onze analyse bracht een opvallende opportuniteit aan het licht: een groot deel van de parkeerfunctie kon anders worden georganiseerd. Daardoor konden ongeveer honderd parkeerplaatsen verdwijnen van de Markt zelf. Wat vrijkwam, werd een kwalitatieve publieke ruimte met plaats voor groen, een waterpartij, terrassen en ontmoetingsplekken.
De Markt maakte zo een fundamentele transformatie door. Van een plein waar auto’s dominant aanwezig waren naar een plek waar mensen opnieuw centraal staan. De publieke ruimte kreeg meer ademruimte, meer gebruiksmogelijkheden en meer aantrekkingskracht.
Slim parkeerbeleid bewaakt bereikbaarheid
Een van de grootste bezorgdheden bij dergelijke projecten is de impact op handelaars en bezoekers. In Gavere werd die bezorgdheid vertaald naar een slim parkeerbeleid. In het centrum werd een blauwe zone ingevoerd, aangevuld met shop-and-go plaatsen op de Markt, bewonerskaarten en goed gelegen laad- en loszones. Bezoekers die langer parkeren worden via parkeergeleiding naar andere locaties geleid.
Het resultaat? Op de Markt zelf ontstond een hoge rotatie aan parkeerplaatsen, waardoor klanten sneller een vrije plaats vinden. Langparkeerders verdwijnen uit het centrum en de beschikbare ruimte wordt efficiënter benut. De vrees dat minder parkeerplaatsen automatisch minder bereikbaarheid betekenen, bleek in de praktijk ongegrond.
Multifunctioneel marktplein voor maximale flexibiliteit
Naast verblijfskwaliteit speelde ook flexibiliteit een belangrijke rol in het ontwerp. Een beperkt deel van de Markt werd autovrij gemaakt om ruimte te creëren voor een veilige verblijfs- en speelomgeving. Tegelijk bleef de nodige toegankelijkheid behouden dankzij een systeem van wegzinkbare palen.
Lokale handelaars kunnen blijven laden en lossen wanneer nodig. Ook de wekelijkse markt, de jaarlijkse kermis en andere evenementen kunnen probleemloos plaatsvinden. Het plein past zich aan aan wat er nodig is, niet andersom. Zo ontstond een publieke ruimte die veel meer functies combineert dan de vroegere parking ooit kon bieden.
Parkeren versus verblijven? Een vals dilemma
Misschien wel de belangrijkste les uit Gavere is dat parkeren en verblijfskwaliteit geen tegenpolen hoeven te zijn. Aanvankelijk leefde bij sommige handelaars de bezorgdheid dat minder parkeerplaatsen klanten zouden afschrikken. Vandaag blijkt het omgekeerde waar: dankzij het nieuwe parkeerbeleid is de doorstroming groter en vinden bezoekers sneller een plek dichtbij de winkels.
De Markt combineert nu kortparkeren met kwalitatieve publieke ruimte. Het is geen keuze geworden tussen auto’s of mensen, maar een evenwicht tussen beide.
Draagvlak door belangen te verbinden
Een project als dit slaagt alleen wanneer verschillende belangen samenkomen in één gedragen visie. Tijdens het traject heeft Sweco bewoners, handelaars, marktkramers en organisatoren van evenementen actief betrokken via verschillende infomomenten. Hun opmerkingen en bezorgdheden werden meegenomen in ons ontwerp en in het parkeerbeleid.
De uitdaging was groot. Sommige stakeholders wilden maximaal parkeren behouden, terwijl anderen droomden van een groenere en aangenamere Markt. Door die uiteenlopende verwachtingen niet tegenover elkaar te plaatsen, maar te verbinden, ontstond een oplossing die voor alle gebruikers werkt.
Geïntegreerd ontwerp geeft kloppend hart aan gemeente
De herinrichting van de Markt van Gavere toont aan dat de discussie over publieke ruimte niet moet draaien rond het aantal parkeerplaatsen, maar rond de kwaliteit van de ruimte als geheel. Door mobiliteit, parkeren en ontwerp vanaf het begin als één geïntegreerd vraagstuk te bekijken, ontstond een toekomstgericht centrumplein dat bereikbaar, levendig én aantrekkelijk is.
Voor lokale besturen die worstelen met dezelfde uitdaging, biedt Gavere een duidelijke boodschap: wie durft verder te kijken dan de parkeerplaats, ontdekt vaak de ruimte die nodig is om een echt dorpshart te creëren.
Foto’s: © Eva Vermeylen | Stefan Dewickere