Sweco Belgium
Nieuwe federale regels voor radioactieve bodemverontreiniging: ben jij voorbereid?
Radioactieve bodemverontreiniging vraagt om een doordachte, multidisciplinaire aanpak. Sweco combineert diepgaande expertise in radioactiviteit en stralingsbescherming met jarenlange ervaring in bodemonderzoek, bodemsanering, stortplaatsen en isolatietechnieken. Zo begeleiden we je van eerste risico-inschatting tot veilige en haalbare oplossingen, steeds afgestemd op jouw technische én financiële context.
Coverfoto: AI‑gegenereerd beeld, © Sweco
Verplichtingen voor bedrijven en overheden
Met de Wet Sanering Bodems (WSB) van 20 november 2022 en het Koninklijk Besluit van 26 juni 2024 is er in België bovendien een nieuw en duidelijk wettelijk kader voor bodems die verontreinigd zijn met radioactieve stoffen. De regelgeving verduidelijkt hoe federale en regionale bevoegdheden op elkaar inspelen en welke rol erkende deskundigen daarbij hebben.
Wat betekent dit concreet voor jou als bedrijf, overheid of terreinbeheerder? Wanneer ben je verplicht tot onderzoek? En hoe pak je dat correct aan? In dit artikel zetten we de nieuwe regels en hun impact helder voor je op een rij.
Waarom nieuwe federale regels voor radioactieve bodemverontreiniging?
Sinds het Sint-Michielsakkoord (1993) is het leefmilieu een regionale bevoegdheid, terwijl de bescherming tegen ioniserende straling federaal is gebleven. In de praktijk zorgde die verdeling jarenlang voor onduidelijkheid: hoe moest radioactieve bodemverontreiniging precies worden aangepakt?
Het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC) had via het ARBIS (art. 72/1) al de opdracht om beschermingsstrategieën voor besmette zones uit te werken. Maar bodemverontreiniging werd daarin nooit concreet ingevuld. Met de Wet Sanering Bodems en het bijhorende uitvoeringsbesluit is die leemte nu opgevuld en is er een helder kader dat federale en regionale verantwoordelijkheden met elkaar verbindt.
Wet Sanering Bodems en Koninklijk Besluit: wat verandert er precies?
De WSB en het bijhorende Koninklijk Besluit leggen duidelijk vast hoe bodems met radioactieve verontreiniging moeten worden onderzocht en, indien nodig, gesaneerd. Centraal daarin staat de invoering van de erkende deskundige in de bodemverontreiniging. Het FANC kan je verplichten om een oriënterend bodemonderzoek uit te voeren, dat steeds gebeurt onder leiding van zo’n erkende deskundige.
Op basis van de resultaten beoordeelt de deskundige of een beschrijvend onderzoek en eventuele sanering nodig zijn. Hij of zij stuurt het remediëringsproject aan, begeleidt de werken en verzorgt de verplichte rapportage. Tijdens het volledige traject is er nauw overleg met het FANC. Wanneer radioactief afval kan ontstaan, wordt ook NIRAS betrokken voor advies.
Foto: © AdobeStock
De rol van de erkende bodemdeskundige
Een sleutelelement in de nieuwe regelgeving is de introductie van de erkende deskundige in de bodemverontreiniging. Die erkenning sluit aan bij de bestaande regionale erkenningen als bodemsaneringsdeskundige in Vlaanderen, Brussel en Wallonië. Sweco is in alle drie de regio’s erkend en beschikt daardoor over de juiste basis om ook binnen dit federale kader voor jou op te treden.
Daarnaast is een aanvullende gespecialiseerde opleiding vereist, met focus op radioactiviteit en stralingsbescherming. Deze opleiding wordt verzorgd door experten van onder andere SCK‑CEN, ISIB en het FANC en biedt een grondige theoretische basis in nucleaire fysica, stralingsbescherming, radionucliden in het milieu en het veilig omgaan met radioactief materiaal. De theorie wordt aangevuld met praktische oefeningen en terreinmetingen.
Binnen Sweco behaalde Marc Vankerkom, Team Manager Soil & Environment en industrieel ingenieur kernenergie, het examen tot erkend deskundige in de bodemverontreiniging.
Welke sites lopen risico op radioactieve bodemverontreiniging?
De nieuwe wetgeving is vooral relevant als jouw site historisch verbonden is met activiteiten waarbij radioactieve stoffen of materialen met natuurlijke radioactiviteit (NORM) werden gebruikt.
Dat geldt onder meer voor:
- Fosfaatproductie (o.a. Rhône‑Poulenc, UCB, Prayon, Tessenderlo Chemie)
- Radium- en uraniumextractie (Union Minière, Umipray)
- Nucleaire industrie (SCK‑CEN, BelgoProcess, Belgonucléaire)
Historische vervuiling: een onderschat risico
Door industriële processen kunnen radionucliden zich concentreren in restproducten. Die zijn in het verleden vaak gestort of geloosd, wat onder meer leidde tot:
- historische stortplaatsen met radium, uranium of fosfaatgips;
- (water)bodemverontreiniging door vroegere lozingen in waterlopen.
Deze sites worden vandaag systematisch onderzocht en waar nodig gesaneerd.
Radioactiviteit: ook dichterbij dan je denkt
Radioactiviteit is niet alleen verbonden aan industrie of nucleaire installaties. Ook in het dagelijkse leven kom je er mee in aanraking. Een bekend voorbeeld is het Paleizenplein in Brussel, waar granieten kasseien liggen met van nature een verhoogde radioactiviteit.
De gemiddelde achtergrondstraling in Brussel bedraagt ongeveer 0,1 µSv/u, terwijl de kasseien lokaal tot 0,3 µSv/u halen. Dat blijft ruim binnen veilige grenzen. Het Koninklijk Defilé kan dus gerust bijgewoond worden. Dit toont meteen het belang van correcte interpretatie: verhoogde meetwaarden betekenen niet automatisch een onaanvaardbaar risico.
Foto: meting van straling met een Geiger‑Müllerteller, © Sweco
Radioactieve bodemverontreiniging aanpakken met Sweco
Hoewel het FANC betrokken partijen nog formeel zal aanmanen, kan je vandaag al bij Sweco terecht voor begeleiding. Dankzij onze combinatie van sterke regionale bodemexpertise, diepgaande kennis van radioactiviteit en stralingsbescherming, en ervaring met sanering, stortplaatsen en isolatietechnieken, kunnen we snel en efficiënt schakelen binnen het nieuwe federale kader. Steeds met oog voor jouw technische én financiële realiteit.
Meer weten over radioactieve bodems en sanering?
Wil je weten of de nieuwe regelgeving gevolgen heeft voor jouw site? Of heb je nood aan een concrete risico-inschatting? Neem dan contact op met onze experten. Zij bekijken samen met jou welke stappen nodig zijn en hoe Sweco je daarbij optimaal kan ondersteunen.
Werner Staes
Business Unit Manager Environmental Services
Marc Vankerkom
Team Manager Soil & EnvironmentOverig nieuws
Jana De Klerk versterkt Sweco als Team Lead Digital Solutions
Lees meer
Doortocht De Haan: van verkeersas naar levendig dorpscentrum
Lees meer
Lichtontwerp voorbij verlichting
Lees meer
