Hedendaagse architectuur verbindt innovatie met mijnerfgoed
LAB2FAB & QRIOS
Het LAB2FAB-gebouw op de voormalige mijnsite van Houthalen-Helchteren brengt innovatieve bedrijvigheid en industrieel erfgoed samen. Het ontwerp voor Greenville vormt een architecturale verbinding tussen twee historische mijngebouwen. Met zijn karakteristieke gevelbekleding in zwart verkoold hout verwijst het gebouw naar het steenkoolverleden van de site, terwijl de eigentijdse vormgeving ruimte geeft aan een nieuwe economische toekomst.
Projectinformatie
- Klant
- Greenville & Gemeente Houthalen-Helchteren
- Locatie
- Houthalen-Helchteren, België
- Expertise
- Architectuur
- Partners
- a-tract architecture – Houben
Van mijnverleden naar een innovatieve toekomst
De voormalige mijnsite van Houthalen-Helchteren onderging een belangrijke transformatie. Waar vroeger steenkoolwinning centraal stond, biedt Greenville vandaag ruimte aan ondernemingen die werken rond cleantech, duurzaamheid en circulaire economie.
LAB2FAB versterkt die nieuwe economische invulling met infrastructuur waar startende bedrijven innovatieve technologieën kunnen ontwikkelen, testen en toepassen. Het gebouw vormt een aanvulling op de bestaande kantoor- en coworkingfaciliteiten van Greenville en ondersteunt de groei van innovatieve ondernemingen.
De architecturale uitdaging bestond erin een nieuw gebouw te realiseren tussen de voormalige mijnhoofdzetel en het historische TIKB-gebouw. In plaats van de bestaande architectuur te kopiëren, koos het ontwerpteam voor een eigen vormentaal die de historische gebouwen respecteert en tegelijk een herkenbare nieuwe identiteit creëert.
Een architecturale verbinding met het industriële erfgoed
De architectuur van LAB2FAB vertrekt vanuit een eenvoudige maar krachtige vormgeving. Het hoekige, compacte bouwvolume onderscheidt zich van de omliggende historische gebouwen, zonder hun architecturale waarde te overschaduwen.
De gevelbekleding in zwart verkoolde houten planken vormt het meest karakteristieke element van het ontwerp. Het donkere materiaal verwijst rechtstreeks naar de steenkoolwinning die aan de oorsprong ligt van de voormalige mijnsite.
Zo ontstaat een symbolische verbinding tussen verleden en toekomst. De materialisatie herinnert aan de industriële geschiedenis, terwijl de hedendaagse architectuur de nieuwe functie van de site zichtbaar maakt.
Flexibele bedrijfsruimtes voor cleantechinnovatie
LAB2FAB is ontworpen als een aanpasbare werkomgeving voor startende en groeiende cleantechbedrijven. De industriële hal bestaat uit schakelbare modules die kunnen worden ingericht als test-, ontwikkelings- of productieruimte.
Een stalen draagstructuur met geboute verbindingen overspant een diepte van 24 meter en maakt een open, flexibel indeelbare ruimte mogelijk. Hierdoor kunnen bedrijven hun infrastructuur aanpassen aan veranderende activiteiten, technische installaties of productieprocessen.
De modulaire organisatie maakt het mogelijk om kleinere ruimtes afzonderlijk te gebruiken of meerdere units samen te voegen tot een grotere werkruimte. Daarmee ondersteunt het gebouw ondernemingen tijdens verschillende ontwikkelingsfasen, van eerste prototypes tot verdere productieactiviteiten.
Circulair bouwen als uitgangspunt
Circulariteit speelde een belangrijke rol in de ontwikkeling van LAB2FAB. Het ontwerp werd in samenwerking met OVAM onderzocht en geoptimaliseerd volgens de principes van veranderingsgericht bouwen.
Verschillende architecturale en technische keuzes ondersteunen de aanpasbaarheid en demonteerbaarheid van het gebouw. Zo werd gekozen voor een consequente toepassing van stalen kolommen en geboute verbindingen, waardoor bouwonderdelen in de toekomst eenvoudiger kunnen worden aangepast of gedemonteerd.
Ook de gevelbekleding werd ontworpen met het oog op demontage. De houten planken zijn met open voegen geplaatst, zodat afzonderlijke elementen kunnen worden verwijderd zonder de volledige gevelconstructie te moeten aanpassen.
Daarnaast werden betonnen buitenvloeren vervangen door herplaatsbare betonplaten op een zandbed. Het groendak werd bovendien zo ontworpen dat een toekomstige uitbreiding met een extra bouwlaag mogelijk blijft.
Deze ontwerpkeuzes beperken de afhankelijkheid van een vaste gebouwindeling en ondersteunen een efficiënter gebruik van materialen gedurende de levenscyclus.
QRIOS: circulaire architectuur voor technisch onderwijs
Naast LAB2FAB maakt ook het TIKB-QRIOS-project deel uit van de architecturale ontwikkeling van de site. Beide gebouwen werden in samenhang ontworpen en uitgevoerd, waardoor de bedrijfs- en onderwijsfuncties ruimtelijk op elkaar aansluiten.
Voor QRIOS werd een onderwijsgebouw voor technische opleidingen ontwikkeld met bijzondere aandacht voor flexibiliteit en circulair materiaalgebruik. Verplaatsbare scheidingswanden, een aanpasbare tussenvloer en een demonteerbare dakconstructie maken het mogelijk om de infrastructuur af te stemmen op toekomstige onderwijsbehoeften.
Door de combinatie van technisch onderwijs en innovatieve bedrijvigheid ontstaat een omgeving waar opleiding, ondernemerschap en technologische ontwikkeling naast elkaar een plaats krijgen.
Een toekomstbestendige herbestemming van de mijnsite
LAB2FAB & QRIOS tonen hoe nieuwe architectuur een betekenisvolle bijdrage kan leveren aan de herontwikkeling van industrieel erfgoed.
Door historische gebouwen te verbinden met flexibele bedrijfs- en onderwijsinfrastructuur krijgt de voormalige mijnsite een nieuwe maatschappelijke en economische betekenis. De aandacht voor circulaire bouwprincipes, demonteerbaarheid en toekomstige aanpasbaarheid maakt het project bovendien relevant als voorbeeld van veranderingsgericht bouwen.
Het resultaat is een architecturaal geheel waarin het industriële verleden herkenbaar blijft en tegelijkertijd ruimte ontstaat voor duurzame innovatie, technisch onderwijs en ondernemerschap.
