Broeklin: een circulaire werkwinkelwijk voor de toekomst
Broeklin is een innovatieve, circulaire werkwinkelwijk aan de noordelijke rand van Brussel. Het project brengt werken, winkelen en ontspannen samen en ondersteunt zowel productie als consumptie, met de korte keten economie als uitgangspunt. Reststromen krijgen er een tweede leven: de afvalstof van de ene kan de ideale grondstof worden voor een andere. Met stadslandbouw op de site heeft Broeklin de ambitie een duurzame en efficiënte kringloop te worden. Sweco is engineering partner voor technische installaties, stabiliteit en infrastructuur, en treedt op als consultant voor akoestiek, brandveiligheid en duurzaamheid.
- Expertise:
- High-performance buildings
- Klant
- Uplace
- Locatie
- Machelen
- Sweco scoop
- Brownfield ontwikkeling, BREEAM, WELL, Circulaire economie
- Partners
- ORG Permanent Modernity, Jaspers-Eyers Architects, Bureau Bas Smets
Flexibele architectuur die versmelt met het landschap
De site is ontworpen door ORG Urbanism & Architecture en Jaspers-Eyers, met Bureau Bas Smets voor het landschapsontwerp. Zes grote, hedendaagse hallen vormen één geheel van in totaal 150.000 m². Ze bieden plaats aan duizenden medewerkers en bezoekers en ondersteunen een brede mix aan functies: van retail met productie of afwerking op locatie, of met een zichtbaar maakproces voor het publiek, tot food & beverage, leisure, cultuur en kantoren. Het ontwerp brengt het landschap tot in de gebouwen: architectuur en omgeving vloeien in elkaar over, waardoor bijna de helft van de totale oppervlakte een groen karakter krijgt.
Duurzaamheid als kernprincipe
Het ontwerpteam vertrok vanuit een geïntegreerde duurzaamheidsaanpak, in lijn met de ontwerpsystematiek van Sweco. Broeklin mikt op meerdere certificeringen (BREEAM, WELL, EU Taxonomy, LCBi), niet als doel op zich, maar om de ambities concreet te maken en om de globale duurzaamheidsprestaties te verhogen. De duurzaamheidsvisie is opgebouwd rond vier pijlers: Energie, Water, Materialen en Mens & Milieu.
Energie
- De vraag beperken
Doorgedreven isolatie minimaliseert warmteverliezen en behoudt de energie langer. Onze ingenieurs ontwierpen energie-efficiënte technieken voor verwarming, koeling, ventilatie en verlichting. Natuurlijke ventilatieprincipes beperken de afhankelijkheid van mechanische systemen.
- Hernieuwbare energie maximaliseren
Het ontwerp combineert verschillende concepten voor efficiënte warmte- en koudeopwekking, waaronder Aquifer Thermal Energy Storage (ATES) en geavanceerde koeltorentechnologie. Ook wordt maximaal ingezet op fotovoltaïsche panelen op de daken. Als resultaat is de energieprestatie 36% beter dan de EPB-standaard, ruim boven de wettelijke vereisten.
- Systeemintegratie
Energie-uitwisseling tussen verschillende concessies en hallen via een sitebreed energienet vermijdt pieken en oversizing. Thermische buffers en batterijen slaan overschotten tijdelijk op om die later slim in te zetten, en creëert zo peak shaving. Door deze integrale benadering werken alle technieken efficiënt samen, in plaats van naast elkaar te functioneren.
Water
- Minder verbruiken is de eerste winst
Waterzuinige toiletten en douchekoppen verminderen de debieten voor sanitaire toepassingen, gestuurd door BREEAM en EU Taxonomy. Elektronisch zelfsluitende kranen gaan verspilling tegen en een lekdetectiesysteem maakt het geheel robuuster in gebruik en beheer. Het landschap is ontworpen met beperkte irrigatiebehoefte.
- Maximaal hergebruik van regenwater en grondwater
Voor toepassingen zoals toiletten kan de hergebruiksvraag voor 100% afgedekt worden door zorgvuldige dimensionering en positionering van regenwaterputten en buffers. Voor het totaal aan hergebruiks-toepassingen (o.a. irrigatie en koeltorens) kan 77% van de vraag worden ingevuld met laagwaardig water, wat de afhankelijkheid van stadswater aanzienlijk vermindert.
- Afvoer en buffering
26% van het project bestaat uit waterdoorlatende oppervlakken, met buffers voor vertraagde afvoer en opvang bij hevige regen. Zo wordt de druk op de riolering niet verhoogd ten opzichte van de situatie vóór de herontwikkeling.
Materialen
- De R-ladder
Broeklin vertrekt vanuit de principes van de R-ladder, met nadruk op reductie door optimalisatie. Verfijnde stabiliteitsberekeningen vermijden bijvoorbeeld overdimensionering. Ook worden kwetsbare bouwdelen beschermd, en is gekozen voor kwaliteitsvolle materialen met lange levensduur. Door sommige interne betonstructuren bewust zichtbaar te houden, worden onnodige afwerkingslagen zoals verf of verlaagde plafonds vermeden.
- Circulaire economie
Broeklin zet secundaire materialen in en gaat maximaal voor hergebruik. Waar hergebruik niet haalbaar is, krijgt gerecycleerde content voorrang – bij voorkeur uit post-consumer bronnen. Voor beton, glas, aluminium schrijnwerk, isolatie en metalen wordt het aandeel primaire grondstoffen bewust beperkt.
Broeklin wil een nationale referentie neerzetten voor beton, met 30% gerecycleerde content. Dat komt neer op evenveel gerecycleerde granulaten als in 2025 in heel België. De betonmixen worden nauwkeurig geoptimaliseerd om te voldoen aan de blootstellings- en sterkteklassen, en worden dicht bij de werf geproduceerd om transportimpact te reduceren.
Mens & Milieu
- Een brede visie op gezondheid: fysiek, mentaal én sociaal welzijn
We brengen het grootste deel van onze tijd binnen door. Gezonde gebouwen moeten niet alleen beschutting bieden, ze moeten ook het welzijn van gebruikers ondersteunen. Bij het ontwerpen van het binnenklimaat, besteedden Sweco’s ingenieurs aandacht aan temperatuur, luchtvochtigheid, luchtbeweging en luchtkwaliteit.
Maximaal natuurlijke lichtinval, onderbouwd door daglichtsimulaties, ondersteunt het visueel comfort. Akoestisch comfort en geluidsbeheersing zijn essentieel in een gemengde, levendige omgeving en werden in detail uitgewerkt door onze akoestische consultants.
- Inclusie
Integrale toegankelijkheid door ontwerpkeuzes die iedereen ondersteunen, met onder meer hellingen en duidelijke signalisatie. Doordachte wayfinding maakt de site intuïtief leesbaar.
- Omgeving
De voormalige brownfield wordt getransformeerd tot een ecologisch landschap met strategisch geplaatste groenzones. Sweco’s infrastructuurexperten ondersteunden landschapsarchitect Bas Smets in de technische uitwerking en inpassing.
Het dak van hal 4 wordt ingezaaid met grassen en de gevels krijgen groen. Tussen publieke zones worden valleilandschappen aangelegd met pioniers- en klimaatbestendige bomen. Grotere boszones zetten in op inheemse soorten. Waterlandschappen versterken biodiversiteit met waterminnende beplanting, en poelen en wadi’s. Binnen wordt biophilic design toegepast met planters, struiken en kamerplanten.
Veilig winkelen en werken
Brandveiligheid is een bepalend onderdeel van het ontwerp, gezien de schaal en multifunctionaliteit. De fire safety consultants van Sweco toetsten het ontwerp vanuit een performance-based aanpak. Daarbij onderzoeken ze waar het ontwerp afwijkt van de gangbare prescriptieve brandnormen, en impact daarvan op de veiligheid van gebruikers, structuur en omgeving. Onze experts onderzochten onder meer branddetectie, brandbestrijding (o.a. sprinklers), rook- en warmteafvoer, evacuatiemogelijkheden, brandstabiliteit, compartimentering en de bereikbaarheid voor hulpdiensten. Met behulp van simulaties analyseerden ze van verschillende brandscenario’s de evacuatieparameters, zoals luchttoevoer, temperatuur en zichtbaarheid. Daaruit bleek dat het ontwerp ruimschoots voldeed aan de vereiste veiligheidsmarge.
Akoestisch comfort in een multifunctionele omgeving
Gevelisolatie beperkt de indringing van extern geluid in het gebouw, cruciaal gezien de nabijheid van grote verkeersaders en de nabijgelegen luchthaven. In een gebouw waar mogelijk evenementen en opnamestudio’s komen, maakt Sweco gebruik van box-in-box constructies. Dat minimaliseert geluidsoverdracht en stoort de andere gebouwgebruikers of de lokale gemeenschap niet. Ook in de andere gebouwen bevat Broeklin nauwkeurige geluidsisolatie tussen verschillende functies. Hoogperformante zwevende vloeren en isolerende wanden voorkomen geluidsoverdracht tussen kantoren, vergaderruimtes en ontspanningsruimtes. Ten slotte helpt de zorgvuldige planning van stemalarmsystemen bij een duidelijke en effectieve communicatie tijdens noodsituaties, wat een essentiële laag van veiligheid toevoegt aan het akoestische ontwerp.
visualisaties ©ORG Permanent Modernity
