Investeren in natuur met Payment for Ecosystem Services

De natuur levert ons elke dag onmisbare diensten. Ze slaat koolstof op, reguleert water, ondersteunt biodiversiteit en biedt ruimte voor ontspanning en welzijn. Toch wordt die maatschappelijke waarde vandaag nog onvoldoende meegenomen in de manier waarop we natuur en landschappen financieren en beheren. Payment for Ecosystem Services (PES) wil daar verandering in brengen.

In opdracht van WWF onderzoekt het team van Sweco en SuMa Consulting (financiële experts) hoe PES kan uitgroeien tot een praktische en schaalbare methode om grootschalige investeringen in natuur mogelijk te maken in België. Het doel? De stap zetten van maatschappelijke natuurwaarde naar duurzame financiering, en van ecosysteemdiensten naar haalbare businesscases voor natuur.

Wat is PES?

Payment for Ecosystem Services (PES) koppelt de waarde die de natuur creëert aan een financieel mechanisme. Kort gezegd: als ecosystemen diensten leveren waar mensen en organisaties baat bij hebben, helpt PES om diegenen die deze natuur beschermen, beheren of herstellen daarvoor financieel te ondersteunen.

Het uitgangspunt is niet om van natuur een handelsproduct te maken. Wel om de waarde van ecosystemen zichtbaar te maken en ervoor te zorgen dat ook de partijen die van die waarde profiteren, kunnen bijdragen aan het behoud ervan.

Dat kan op verschillende manieren, bijvoorbeeld via vrijwillige of gereguleerde credits, bijdragen aan natuurprojecten of resultaatsgebonden financieringsmodellen. Welke vorm ook gekozen wordt, het doel blijft hetzelfde: de maatschappelijke waarde van natuur vertalen naar concrete financiering.

Inspelen op de uitdagingen van vandaag

De druk op onze leefomgeving neemt toe. Biodiversiteitsverlies, klimaatverandering en waterschaarste zorgen voor een groeiende vraag naar natuurgebaseerde oplossingen, terwijl de beschikbare publieke middelen beperkt blijven. Tegelijk groeit de interesse om ook private en gemengde financiering in te zetten voor natuurherstel en natuurbehoud.

PES kan daarin een belangrijke rol spelen. Het helpt om:

• bijkomende financiering voor natuur aan te trekken;
• gebruikers en begunstigden van ecosysteemdiensten te verbinden met het beheer ervan;
• de waarde van ecosystemen zichtbaarder te maken;
• en landschappen weerbaarder te maken voor de toekomst.

De vraag is vandaag niet langer óf natuur waarde heeft, maar hoe we die waarde kunnen omzetten in een duurzaam financieringsmodel.

Waar kan PES waarde creëren?

Koolstofopslag biedt kansen via onder meer bosaanplant, carbon farming, wetlands en permanent grasland. Tegelijk wijst het project erop dat koolstofcredits gepaard kunnen gaan met hoge transactiekosten en risico’s, zoals dubbeltellingen. Een doordacht ontwerp van zulke systemen is daarom erg belangrijk.

Ook waterregulatie biedt mogelijkheden. Wetlands, gecontroleerde drainage en rivierherstel kunnen overstromingsrisico’s beperken en water langer vasthouden tijdens droge periodes. Omdat waterveiligheid in de eerste plaats een publieke verantwoordelijkheid blijft, moeten financieringsmodellen zich wel richten op maatregelen die een meerwaarde creëren bovenop het bestaande beleid.

Een andere manier is waterzuivering via wetlands en natuurlijke zuiveringssystemen. Dit kan helpen om de impact van lokale industriële activiteiten of landbouw op de waterkwaliteit te verlagen. Maar ook gebruikers van drinkwater, zoals lokale brouwerijen, zouden een doelpubliek kunnen zijn dat geïnteresseerd is in ecologische garanties op maximale waterkwaliteit.

Daarnaast zijn ook recreatie en toerisme interessante pistes, net als ecologische en regeneratieve vormen van landbouw of bosbouw.

Kansen voor organisaties en investeerders

PES helpt overheden, bedrijven, terreinbeheerders en investeerders om te bepalen waar investeringen in natuur ook maatschappelijke en economische waarde kunnen creëren.

Voor terreinbeheerders en natuurorganisaties kan PES een bijkomende financieringsbron vormen. Voor bedrijven en investeerders biedt het een geloofwaardige manier om natuurherstel te ondersteunen en investeringen te koppelen aan aantoonbare impact. En voor overheden kan het publieke middelen aanvullen met alternatieve financieringsvormen.

De meerwaarde van het ons project met WWF ligt precies in die integrale aanpak. Ecologische, financiële en bestuurlijke inzichten worden samengebracht, omdat een PES-model alleen werkt als het ook op al die vlakken robuust is.

Onderdeel van een bredere oplossing

PES is geen wondermiddel en zal niet elke uitdaging oplossen. Het is één van de instrumenten binnen een bredere aanpak voor natuurinvesteringen.

Toch is het een belangrijke stap vooruit. PES verschuift de focus van de vraag hoe natuur uitsluitend met publieke middelen kan worden gefinancierd, naar de vraag wie baat heeft bij ecosysteemdiensten en hoe die voordelen kunnen bijdragen aan het beschermen en herstellen van natuur.

Heb je vragen over deze methode? Contacteer dan Miechel De Paep.