In deze aflevering van Challenge Accepted gaat host Geert Cools in gesprek met Katrien Rycken, directeur van Leuven 2030, en Johan Van Reeth, Urban Planner en Chief Sustainability Officer bij Sweco. Samen onderzoeken ze hoe lokale besturen hun klimaatambities kunnen waarmaken, welke rol samenwerking speelt en hoe investeringen meerdere maatschappelijke doelstellingen tegelijk kunnen ondersteunen.
Challenge Accepted: Hoe bereid je een stad voor op de klimaatimpact?
Hittegolven, droogte, wateroverlast en andere gevolgen van klimaatverandering maken duidelijk dat steden en gemeenten voor een grote uitdaging staan. Tegelijk biedt de klimaattransitie kansen om onze leefomgeving groener, gezonder, aantrekkelijker en veerkrachtiger te maken.
Klimaatambities vragen concrete actie
Een klimaatplan opstellen is één ding. Het daadwerkelijk uitvoeren is een veel grotere uitdaging. De klimaattransitie vraagt om een systemische aanpak waarbij ruimte, mobiliteit, energie, gebouwen, water, groen en sociale uitdagingen met elkaar verbonden worden. Losse initiatieven zijn vaak onvoldoende om de noodzakelijke impact te realiseren. Daarom zijn niet alleen duidelijke doelstellingen nodig, maar ook afspraken over verantwoordelijkheden, investeringen en samenwerking. Wie neemt het initiatief? Wie draagt het risico? Wie investeert? En hoe zorgen we ervoor dat verschillende projecten elkaar versterken?
Samenwerking maakt klimaattransitie mogelijk
Geen enkele overheid, onderneming of burger kan de klimaattransitie alleen realiseren. Samenwerking tussen lokale besturen, inwoners, bedrijven, kennisinstellingen en investeerders is daarom cruciaal. Leuven 2030 toont hoe zo’n samenwerking structureel georganiseerd kan worden. De organisatie brengt verschillende actoren uit de samenleving samen rond één gedeelde ambitie: een klimaatneutrale en klimaatbestendige stad. Door verschillende perspectieven samen te brengen en verantwoordelijkheden te delen, kunnen coalities ontstaan die complexe klimaatprojecten daadwerkelijk in beweging krijgen.
Investeringen met een bredere maatschappelijke impact
Investeren in klimaatmaatregelen levert vaak veel meer op dan alleen een lagere CO₂-uitstoot. Vergroening kan zorgen voor verkoeling, meer biodiversiteit en een aangenamere leefomgeving. Investeringen in publieke ruimte kunnen tegelijkertijd mobiliteit, gezondheid en sociale interactie verbeteren. Renovaties kunnen zowel het energieverbruik verminderen als het wooncomfort verhogen. Sweco en Leuven 2030 onderzochten daarom hoe deze bredere maatschappelijke voordelen beter kunnen worden meegenomen in investeringsbeslissingen. Gezondheidswinst, klimaatadaptatie, leefkwaliteit en andere effecten kunnen mee worden gewaardeerd om een vollediger beeld te krijgen van de werkelijke impact van een investering.
Een positief toekomstbeeld creëert draagvlak
Klimaatverandering wordt vaak besproken in termen van risico’s: hitte, droogte, overstromingen en stijgende kosten. Maar een positief toekomstbeeld kan mensen sterker mobiliseren. Een klimaatbestendige stad kan immers ook een aantrekkelijkere stad zijn. Meer groen en water, comfortabele gebouwen, kwalitatieve publieke ruimte en duurzamere mobiliteit kunnen de dagelijkse leefkwaliteit rechtstreeks verbeteren. Concrete projecten tonen dat zulke veranderingen mogelijk zijn. In Leuven wordt bijvoorbeeld geëxperimenteerd met klimaatadaptieve straten, vergroening en nieuwe energiesystemen. In Sint-Niklaas werd de heraanleg van de Grote Markt gebruikt om klimaatadaptatie, mobiliteit, vergroening en publieke ruimte met elkaar te verbinden.
Een integrale aanpak versterkt elke investering
Lokale besturen staan voor grote uitdagingen, terwijl budgetten en beschikbare capaciteit onder druk staan. Juist daarom is het belangrijk om investeringen zo breed mogelijk te laten renderen. Een renovatie, infrastructuurproject of heraanleg van publieke ruimte kan tegelijk bijdragen aan klimaatadaptatie, mobiliteit, gezondheid, biodiversiteit en leefkwaliteit. Door die doelstellingen vroeg in een project met elkaar te verbinden, kunnen bestaande investeringen een veel grotere maatschappelijke impact krijgen. Dat vraagt om een brede blik en samenwerking tussen verschillende disciplines. Klimaattransitie is immers geen afzonderlijke duurzaamheidsopgave, maar raakt aan vrijwel elk aspect van stedelijke ontwikkeling.
Kleine stappen kunnen grote veranderingen starten
De omvang en complexiteit van de klimaattransitie kunnen overweldigend lijken, zeker voor kleinere lokale besturen. Toch hoeft niet alles tegelijk te gebeuren. Een eerste stap kan zijn om bestaande investeringsplannen opnieuw te bekijken. Welke geplande renovaties, infrastructuurwerken of herinrichtingen kunnen tegelijk bijdragen aan klimaatdoelstellingen? Waar kunnen extra koppelkansen worden gecreëerd? Daarnaast helpt een aantrekkelijk toekomstbeeld om inwoners, bedrijven en andere partners rond een gemeenschappelijke ambitie te verenigen. Concrete projecten bouwen vervolgens vertrouwen op en kunnen de basis vormen voor verdere opschaling.
Vraag het onze experts – samen bouwen aan oplossingen
Heb je vragen over uitdagingen die in onze podcast aan bod komen? Ons team van experts staat klaar om je te helpen en samen met jou naar oplossingen te zoeken die het verschil maken. Laat je gegevens achter en we nemen snel contact met je op.