Onze gasten zijn Arjan Missinne, business unit manager Energy Transition bij Sweco, en Mario Vernyns, teammanager binnen hetzelfde team. Samen leggen zij uit waarom datacenters vandaag een hot topic zijn en hoe je zo’n complex project haalbaar maakt.
Challenge Accepted: Waar zetten we onze datacenters in de toekomst?
We sturen berichten, openen apps, streamen video’s en gebruiken steeds vaker AI-tools. Het voelt vanzelfsprekend, maar achter die digitale toepassingen zit een fysieke infrastructuur die vaak onzichtbaar blijft: datacenters. In deze aflevering van Challenge Accepted gaan we in gesprek over de groei van datacenters in België, de impact op energie en ruimte, en de uitdagingen die komen kijken bij vergunningen en locatiekeuze.
Datacenters als digitale ruggengraat
Een datacenter is veel meer dan een technisch gebouw vol servers. Het is in zekere zin het digitale brein van onze samenleving. Hier worden gegevens opgeslagen, cloudtoepassingen ondersteund en rekenkracht geleverd voor onder meer banken, bedrijven, digitale platformen en AI-systemen.
Volgens de experts bestaan er verschillende types datacenters. Sommige zijn relatief klein en specifiek gekoppeld aan één organisatie, zoals een bank of bedrijf. Andere werken volgens een colocatiemodel, waarbij verschillende bedrijven capaciteit huren in één groter datacenter. Daarnaast zijn er de grote hyperscale datacenters van internationale spelers zoals Google of Amazon, die vooral in het nieuws komen door hun schaal en energieverbruik.
Waarom datacenters nu zo actueel zijn
De opmars van datacenters hangt rechtstreeks samen met de verdere digitalisering van de maatschappij. We verwerken meer data, gebruiken meer cloudtoepassingen en zien ook de adoptie van AI versnellen. Die toenemende digitale vraag creëert nood aan extra rekenkracht en dus aan bijkomende infrastructuur.
Tegelijk verschuift ook het geografische speelveld. Grote datacenterclusters in steden als Frankfurt, Londen, Amsterdam, Parijs en Dublin raken stilaan verzadigd. De beschikbare ruimte wordt schaarser, de prijzen stijgen en ook de connectiviteit en energie-infrastructuur staan onder druk. Daardoor komen nieuwe locaties in beeld, en daar heeft België troeven.
Brussel ligt centraal in Europa, beschikt over een sterke internationale positie en bevindt zich op een interessante plek tussen bestaande digitale knooppunten. Dat maakt België aantrekkelijker voor ontwikkelaars die zoeken naar nieuwe kansen.
De grootste uitdaging: energie en netaansluiting
Wie vandaag een datacenter wil bouwen, botst al snel op één cruciale uitdaging: energie. Datacenters hebben veel elektriciteit nodig, en net daar knelt het schoentje. Niet alleen in België, maar in heel Europa neemt de druk op het elektriciteitsnet toe. Netcongestie is dus een bepalende factor geworden.
Een vaste aansluiting verkrijgen is niet vanzelfsprekend, zeker niet wanneer andere industriële spelers voorrang krijgen. Daardoor groeit het belang van flexibele oplossingen. In de podcast benadrukt Arjan dat dit geen detail is, maar een voorwaarde om projecten haalbaar te maken. Volgens hem zal de realiteit in België steeds vaker zijn: ofwel kies je voor een flexibel datacenter, ofwel komt het project er niet.
Flexibiliteit betekent bijvoorbeeld dat niet alle rekenkracht altijd op hetzelfde moment beschikbaar moet zijn. Sommige processen kunnen uitgesteld worden tot er meer energie beschikbaar is. Ook innovatieve koeltechnieken en een slimmer energiegebruik kunnen helpen om piekverbruik te beperken.
Groene energie en slimmer verbruik
Idealiter draaien datacenters op CO2-vrije energie. Europese datacenterontwikkelaars engageren zich ook steeds sterker om hun energieverbruik te verduurzamen. Maar duurzaamheid draait niet alleen om de bron van de stroom, ook het tijdstip van verbruik wordt belangrijker.
Er zijn immers momenten waarop er veel hernieuwbare energie beschikbaar is, maar die niet altijd meteen gebruikt wordt. Datacenters kunnen daar in de toekomst mogelijk een rol in spelen door bepaalde processen af te stemmen op momenten van energie-overschot. Zo kunnen ze mee bijdragen aan een slimmer energiesysteem.
Een geschikte locatie vinden is allesbepalend
Naast energie is ook locatiekeuze cruciaal. Een datacenter bouw je niet zomaar eender waar. Het project moet passen binnen de ruimtelijke bestemming, voldoende ver van woonzones liggen en tegelijk dicht genoeg bij energie-infrastructuur en dataverbindingen.
Mario legt uit dat Sweco daarvoor een gespecialiseerde siting tool heeft ontwikkeld. Die tool brengt via GIS verschillende criteria samen om geschikte zones in kaart te brengen. Daarbij wordt een onderscheid gemaakt tussen harde randvoorwaarden en zachtere beoordelingscriteria.
Harde randvoorwaarden zijn echte uitsluitingscriteria. Zo kan een datacenter bijvoorbeeld niet in landbouwgebied worden ingepland. Daarnaast spelen ook factoren mee zoals geluidsimpact, bodem, water, biodiversiteit en de nabijheid van beschermde zones. Pas wanneer die eerste analyse positief is, kan een project verder worden verfijnd.
Data connectiviteit is even belangrijk als stroom
Een opvallend punt uit het gesprek is dat niet alleen elektriciteit telt. Ook data moeten het datacenter efficiënt kunnen bereiken. Daarom is de nabijheid van glasvezelverbindingen en andere datakabels essentieel.
Een perceel kan op het eerste gezicht geschikt lijken, maar als er geen sterke data-infrastructuur in de buurt is, stijgt de complexiteit en de kost van het project aanzienlijk. Ook beschikbare capaciteit op bestaande netwerken speelt daarin mee. Dat maakt van dataconnectiviteit een even strategische factor als energievoorziening.
Vergunningen zijn geen rechte lijn
Een datacenter realiseren is niet alleen een technische oefening, maar ook een uitgebreid vergunningstraject. En dat traject verloopt zelden lineair. Vlaanderen, Wallonië en Brussel hebben elk hun eigen regelgeving, en binnen elk gewest moet rekening worden gehouden met tal van technische en omgevingsfactoren. Daarom start een goed traject volgens de experts met een sterke voorstudie. Na de locatieanalyse volgt meestal een permit quickscan, waarin risico’s en aandachtspunten vroeg in kaart worden gebracht. Denk aan geluid, natuurimpact, waterhuishouding, bouwhoogte of lokale voorschriften. Op basis daarvan wordt een eerste conceptueel ontwerp uitgewerkt. Dat helpt om al in een vroege fase te toetsen of het gewenste type datacenter haalbaar is op een bepaalde locatie. Soms moet een ontwerp worden aangepast, moet een andere locatie onderzocht worden of moet de ambitie worden bijgestuurd. Net daarom is het zo belangrijk om risico’s vroeg te detecteren.
-
Versnel je vergunningsproces met Sweco Loket
Ontdek hoe je risico’s vermijdt en sneller tot een goedgekeurd dossier komt.
Geluid en omgeving vragen aandacht
Datacenters produceren op zich niet veel hinder, maar hun koelsystemen wel. Ventilatoren en andere technische installaties kunnen geluid veroorzaken, wat vooral relevant is in de nabijheid van woonzones. Geluidsnormen zijn dan ook een belangrijk onderdeel van het vergunningstraject. Toch is nabijheid niet altijd een nadeel. Een datacenter produceert namelijk ook warmte, en die restwarmte kan interessant zijn voor andere toepassingen. Denk aan een warmtenet voor een woonwijk, een ziekenhuis of een naburige industrie. Zo kan een datacenter, mits slim geïntegreerd, ook maatschappelijke meerwaarde creëren.
Stakeholdermanagement maakt het verschil
Een belangrijke boodschap uit de aflevering is dat een vergunningstraject niet alleen over techniek en regelgeving gaat. Draagvlak creëren is minstens even belangrijk. Omwonenden, overheden en andere betrokken partijen tijdig meenemen in het verhaal kan een groot verschil maken in de slaagkans van een project. Mario benadrukt dat dit aspect nog te vaak onderschat wordt. Wie inzet op heldere communicatie en op tijd het gesprek aangaat met de juiste stakeholders, vergroot de kans op een vlotter traject.
De belangrijkste les: denk flexibel en begin vroeg
Voor Arjan is de boodschap helder: flexibiliteit zal essentieel zijn voor de toekomst van datacenters in België. Zowel in energiegebruik als in ontwerp en operationele strategie zullen ontwikkelaars slimme keuzes moeten maken. Mario legt de nadruk op voorbereiding. Wie een datacenter wil ontwikkelen, moet voldoende tijd nemen voor voorstudies, ontwerp, vergunningen en stakeholdermanagement. Net omdat zoveel factoren samenkomen, is een geïntegreerde aanpak onmisbaar.
Datacenters worden een steeds belangrijker onderdeel van onze samenleving, maar hun ontwikkeling vraagt meer dan alleen technische kennis. Energie, ruimtelijke inpassing, connectiviteit, vergunningen en maatschappelijke meerwaarde moeten vanaf het begin samen bekeken worden. De aflevering maakt duidelijk dat België kansen heeft, maar dat succes afhangt van slimme keuzes. Niet het standaardmodel, maar een flexibele en goed doordachte aanpak zal bepalen welke datacenterprojecten in de toekomst echt realiseerbaar zijn.
Vraag het onze experts – samen bouwen aan oplossingen
Heb je vragen over uitdagingen die in onze podcast aan bod komen? Ons team van experts staat klaar om je te helpen en samen met jou naar oplossingen te zoeken die het verschil maken. Laat je gegevens achter en we nemen snel contact met je op.