In deze aflevering van Challenge Accepted hoor je hoe North Sea Port, Sweco en vele partners samenwerken aan een havengebied dat klaar is voor de toekomst. Ontdek hoe klimaatrisico’s worden omgezet in inzicht en actie, en hoe samenwerking over grenzen heen de sleutel vormt tot weerbaarheid.
Challenge Accepted: Hoe goed is onze haven echt bestand tegen klimaatverandering
Droogte, hevige regen en stijgende waterdruk zetten onze havengebieden steeds meer onder spanning. In deze aflevering van Challenge Accepted trekt host Nika Gordts naar North Sea Port, een van de grootste transnationale havens van Europa. Zij praat er met Colette Cooreman-Algoed, Jasmijn Eeckhout en Laurens Van der Schraaf over hoe het havengebied zich voorbereidt op een toekomst waarin klimaatverandering steeds meer invloed krijgt op de manier waarop de haven werkt en groeit.
Een haven die leeft van verbinding
North Sea Port strekt zich uit van Vlissingen en Terneuzen tot in Gent. Meer dan 550 bedrijven zijn er actief en samen vormen zij een economisch knooppunt van internationaal belang. Maar precies omdat het gebied zo verweven is met industrie, logistiek en waterwegen, zijn de gevolgen van klimaatverandering meteen voelbaar.
De impact van klimaatverandering is vandaag al zichtbaar in de haven. Droge zomers veroorzaken lage waterpeilen, verzilting dringt verder door en bedrijven worden geconfronteerd met hogere zoutwaarden in het water dat zij capteren. In natte winters ontstaan andere risico’s. Bij hevige regenval moeten sluizen intensief spuien om overtollig water af te voeren. Tijdens zulke periodes kan de scheepvaart verstoord raken, met directe gevolgen voor bedrijfsvoering en logistiek. Zo wordt duidelijk dat klimaatverandering geen theoretisch risico is, maar een dagelijkse realiteit.
Waarom een gezamenlijke klimaatstresstest
Deze concrete signalen brachten North Sea Port ertoe om hun klimaatrisico’s systematisch in kaart te laten brengen. Daarbij werd snel duidelijk dat de haven niet los gezien kan worden van haar partners. Waterwegen, infrastructuur en bevoegdheden liggen verspreid over Vlaanderen en Nederland. Daarom ontstond een samenwerking tussen North Sea Port, Port of Antwerp Bruges, Beleidsdomein Mobiliteit en Openbare Werken (MOW) en Sweco. Het doel was om tot een gedeelde aanpak te komen die over grenzen heen werkt en dezelfde taal spreekt wanneer het gaat over risico’s en weerbaarheid.
Jasmijn Eeckhout en Laurens Van der Schraaf leggen in de aflevering uit dat de klimaatstresstest wel vertrekt vanuit data en klimaatprojecties, maar dat cijfers alleen niet volstaan. België en Nederland gebruiken verschillende bronnen en modellen, dus harmonisatie was noodzakelijk om een eenduidig beeld te schetsen. Daarom werd de theoretische analyse continu getoetst aan de expertise van mensen die het havengebied door en door kennen. Dat zorgde voor een concreet en gebiedsspecifiek beeld van kwetsbaarheden.
Bedrijven mee aan tafel
Veel bedrijven in de haven ervaren de impact van droogte, verzilting en waterpeilschommelingen nu al. Zij werden actief betrokken in het project. Voor hen vormt de stresstest een waardevolle aanvulling op globale analyses die zij vaak op groepsniveau laten uitvoeren. Lokale data en terreinervaring geven een veel scherper beeld. Ook andere stakeholders zoals nutsmaatschappijen, infrastructuurbeheerder, lokale en regionale besturen en spoorwegbeheerders sloten aan. De brede betrokkenheid zorgde voor een compleet overzicht van klimaatrisico’s, inclusief cascade-effecten die verder reiken dan de haven zelf.
Van analyse naar concrete aanpak
Veel bedrijven in de haven ervaren de impact van droogte, verzilting en waterpeilschommelingen nu al. Zij werden actief betrokken in het project. Voor hen vormt de stresstest een waardevolle aanvulling op globale analyses die zij vaak op groepsniveau laten uitvoeren. Lokale data en terreinervaring geven een veel scherper beeld. Ook andere stakeholders zoals nutsmaatschappijen, infrastructuurbeheerder, lokale en regionale besturen en spoorwegbeheerders sloten aan. De brede betrokkenheid zorgde voor een compleet overzicht van klimaatrisico’s, inclusief cascade-effecten die verder reiken dan de haven zelf.
De effecten van klimaatverandering zijn vandaag al voelbaar in onze haven.
Inzichten voor infrastructuur, ruimte en operatie
Het klimaatadaptatieplan zal inzichten bieden op meerdere niveaus. Denk aan aanpassingen aan infrastructuur, maar ook aan ruimtelijke keuzes. Sommige zones zullen minder geschikt worden voor specifieke activiteiten, terwijl andere delen van het gebied nieuwe mogelijkheden bieden. Daarnaast rijst de vraag of de huidige operationele procedures sterk genoeg zijn om extreme weersituaties op te vangen. Het plan helpt om te bepalen waar bijsturing noodzakelijk is om de haven veilig en functioneel te houden.
Het project toont dat klimaateffecten geen grenzen kennen, maar dat regelgeving en werkwijzen dat wel doen. Door Vlaamse en Nederlandse ervaringen samen te brengen, konden verschillen weggewerkt worden en ontstond een gezamenlijke en coherente aanpak. Naast theoretische analyses waren ook uitwisselingen met lokale stakeholders essentieel. Zo werd de methodiek echt afgestemd op wat in de praktijk speelt en ontstond een sterk draagvlak.
Risico’s stoppen niet aan de grens. Daarom hebben we een gezamenlijke aanpak nodig.
Vooruitkijken met scenariodenken en digital twins
In de aflevering blikt Colette Cooreman-Algoed vooruit. De scenario’s voor klimaatverandering blijven onzeker, maar het doel is duidelijk: een pakket maatregelen dat de haven structureel weerbaar maakt. Digital twins, digitale kopieën van het havengebied waarin maatregelen virtueel getest kunnen worden, vormen daarbij een belangrijk toekomstbeeld. De klimaatrisicotool en het adaptatieplan vormen de basis om die richting verder te verkennen en onderbouwde keuzes te maken.
Vraag het onze experts – samen bouwen aan oplossingen
Heb je vragen over uitdagingen die in onze podcast aan bod komen? Ons team van experts staat klaar om je te helpen en samen met jou naar oplossingen te zoeken die het verschil maken. Laat je gegevens achter en we nemen snel contact met je op.
