Challenge Accepted: Van bodemprobleem naar toekomstkans: de uitdaging van oude stortplaatsen

Vlaanderen zit vol verborgen ruimte met potentieel. Wat als de verborgen stortplaatsen van Vlaanderen geen last meer zijn, maar net een sleutel vormen voor de toekomst van onze ruimte, natuur en leefomgeving?

In deze aflevering van de podcast Challenge Accepted duiken we samen met twee Sweco-experts in een vaak vergeten uitdaging met enorme maatschappelijke impact: de herontwikkeling van oude stortplaatsen. Vlaanderen telt naar schatting meer dan 2.500 historische stortplaatsen, samen goed voor meer dan 100 km² ruimte. Dat is vergelijkbaar met de oppervlakte van Gent en omgeving. Veel van die sites liggen vandaag ongebruikt of verborgen achter industrie, bossen of infrastructuur, terwijl ze tegelijk enorme kansen bieden voor natuurontwikkeling, waterbeheer, energieproductie, recreatie en nieuwe ruimtelijke functies.

Podcast host Geert Cools gaat in gesprek met Werner Staes, Business Unit Manager Environmental Services bij Sweco, en Geert Vandermosten, Senior Expert Process Management. Samen bespreken ze waarom Vlaanderen nog te vaak wegkijkt van deze locaties, welke drempels herontwikkeling tegenhouden en hoe samenwerking tussen overheden, experten, eigenaars en ontwikkelaars het verschil kan maken.

<br />

Luister via Apple Luister via Spotify Bekijk op Youtube

Oude stortplaatsen als hefboom voor circulaire economie

Een belangrijk thema in de aflevering is Enhanced Landfill Mining (ELFM), waarbij materialen uit stortplaatsen opnieuw worden teruggewonnen en ingezet in de circulaire economie.
Vandaag blijft dit in Vlaanderen economisch moeilijk rendabel omdat gerecycleerde materialen vaak niet kunnen concurreren met primaire grondstoffen, zowel qua kostprijs als kwaliteit. Tegelijk wijzen de experts erop dat de rendabiliteit sterk afhankelijk is van de inhoud van een stortplaats. Zo kunnen sites met grote hoeveelheden waardevolle materialen, zoals metalen of herbruikbare bouwmaterialen zoals kasseien, plots wel economisch interessant worden.

Ook de toekomst van ELFM komt uitgebreid aan bod. Zeker in het kader van de Europese Raw Materials Act groeit de nood om kritieke grondstoffen en zeldzame aardmaterialen lokaal terug te winnen en Europa minder afhankelijk te maken van buitenlandse import. Vooral monostortplaatsen, waar één type afval of materiaal aanwezig is, kunnen daarbij in de toekomst een belangrijke rol spelen. Een bijkomende ambitie die wordt aangehaald, is het ontwikkelen van een grondstoffendatabank per stortplaats. Zo wordt beter zichtbaar welke materialen zich waar bevinden en welke potenties een site precies heeft.

Klimaatadaptatie en waterbeheer op voormalige stortplaatsen

De aflevering toont ook aan dat herontwikkeling veel verder gaat dan alleen bodemsanering. Oude stortplaatsen bevinden zich vaak in watergevoelige gebieden of nabij waterlopen. Hierdoor nemen ze ruimte in die oorspronkelijk bedoeld was voor natuurlijke wateropvang en infiltratie. Wanneer piekregen of overstromingen optreden, zoekt het water daardoor andere zones op.

Herontwikkeling kan dus ook bijdragen aan betere waterhuishouding, waterberging en infiltratiecapaciteit. In tijden van klimaatverandering wordt dat steeds belangrijker. Verschillende projecten tonen hoe voormalige stortplaatsen opnieuw ruimte kunnen geven aan water en tegelijk nieuwe natuur- of recreatiegebieden kunnen creëren.

Van bodemsanering naar geïntegreerde gebiedsontwikkeling

Volgens de experts vraagt succesvolle herontwikkeling een geïntegreerde aanpak waarin bodem, water, natuur, energie, ruimtegebruik en maatschappelijke meerwaarde samen worden bekeken. Van recreatieve herbestemmingen en ecologische parken tot energieproductie, tijdelijke invullingen en klimaatadaptatie: de mogelijkheden zijn breed, maar vragen visie, samenwerking en langetermijndenken. De aflevering maakt duidelijk dat herontwikkeling niet alleen draait rond saneren, maar vooral rond het creëren van nieuwe maatschappelijke waarde op plaatsen die jarenlang genegeerd werden.

Samenwerking en langetermijnvisie zijn cruciaal

Een belangrijke conclusie uit de podcast is dat geen enkele partij dit alleen kan aanpakken. Lokale besturen, eigenaars, beleidsmakers, studiebureaus en ontwikkelaars moeten samen rond de tafel zitten om complexe dossiers vooruit te helpen.

Daarbij spelen ook nieuwe financieringsmodellen, beleidskaders en duidelijke procesaanpakken een belangrijke rol. Sweco werkt daarom mee aan methodieken en flowschema’s die lokale besturen en projectpartners helpen om sneller inzicht te krijgen in kansen, risico’s en mogelijke herbestemmingen.

Een nieuwe blik op vergeten plekken in Vlaanderen

Wat vandaag nog vaak wordt gezien als een vergeten probleem, kan morgen uitgroeien tot een belangrijke hefboom voor een duurzamer en veerkrachtiger Vlaanderen. De podcastaflevering toont hoe oude stortplaatsen niet alleen uitdagingen bevatten, maar ook kansen bieden voor circulaire economie, klimaatadaptatie, natuurontwikkeling en slim ruimtegebruik.

Contacteer onze experten

Werner Staes

Business Unit Manager Environmental Services

Gert Vandermosten

Meer inzicht in oude stortplaatsen en herontwikkeling?

Onze experten ondersteunen overheden, ontwikkelaars en bedrijven bij de analyse, sanering en herontwikkeling van complexe locaties. Van bodemonderzoek en vergunningen tot circulaire valorisatie, klimaatadaptatie en geïntegreerde gebiedsontwikkeling: samen zoeken we naar haalbare en toekomstgerichte oplossingen. Neem contact op met onze experten en ontdek hoe uw site kan evolueren van een verborgen uitdaging naar een duurzame opportuniteit.

Vraag het onze experts – samen bouwen aan oplossingen

Heb je vragen over uitdagingen die in onze podcast aan bod komen? Ons team van experts staat klaar om je te helpen en samen met jou naar oplossingen te zoeken die het verschil maken. Laat je gegevens achter en we nemen snel contact met je op.