Ruimtelijk-economische strategie en herstructureringsprogramma
Hoe kunnen bestaande bedrijventerreinen evolueren naar toekomstbestendige, duurzame en competitieve werkomgevingen?
Voor de gemeenten Wommelgem en Ranst werkte Sweco een ruimtelijk-economische strategie en herstructureringsprogramma uit dat een concreet kader biedt voor de intensivering, opwaardering en verduurzaming van hun bedrijventerreinen.
- Klant
- VLAIO
- Locatie
- Wommelgem
- Sweco scoop
- Ruimtelijke economie, ruimtelijke planning, urban design, circulaire economie
- Periode
- 2022-2024
Uitdaging
De bedrijventerreinen in Wommelgem en Ranst kennen een hoge bezettingsgraad, maar een relatief lage ruimtelijke efficiëntie. De kavels zijn versnipperd en ingevuld door een diverse mix van economische activiteiten. Oplossingen voor mobiliteit, parkeren, water- en groenbeheer worden vaak individueel georganiseerd, terwijl collectief beheer en ecologische kwaliteit beperkt blijven.
Tegelijk neemt de druk op de economische ruimte in de Antwerpse regio toe, wat de nood aan efficiënter ruimtegebruik, kwalitatieve werkomgevingen, klimaatrobuustheid en een modal shift versterkt.
Onze aanpak
Sweco vertrok vanuit een geïntegreerde ruimtelijke en economische analyse op verschillende schaalniveaus. Op bovenlokaal en gemeentelijk niveau onderzochten we de rol van de bedrijventerreinen binnen het bredere economische en ruimtelijke systeem, inclusief hun relatie met mobiliteitsnetwerken, groen- en waterstructuren en omliggende stedelijke polen.
Op terrein-niveau analyseerden we onder meer het ruimtegebruik, gebouwtypologieën, densiteiten, juridische context, infrastructuur, openbare ruimte, mobiliteit, energiepotentieel en klimaatuitdagingen zoals wateroverlast en hitte .
Op basis van deze analyse formuleerde Sweco een set sturende thema’s, waarin de bestaande situatie en toekomstige kansen samenkomen. Deze werden samengebracht in opportuniteitenkaarten en aangevuld met inspirerende voorbeeldprojecten.
Ontwerpend onderzoek als motor
Via ontwerpend onderzoek werden de sturende thema’s ruimtelijk vertaald en getest. Dit onderzoek had niet alleen een verbeeldende en inspirerende functie, maar hielp ook om het toekomstbeeld af te stemmen op andere lopende projecten in het gebied, zoals de mogelijke verbreding van de E313 binnen het Complex Project ‘De Nieuwe Rand’ .
De centrale thema’s waren onder meer:
Bedrijventerreinen met een waardevolle schaal
- Bedrijventerreinen als mobi-hubs
- Intensieve en ruimte-efficiënte bedrijventerreinen
- Collectieve voorzieningen en gedeeld gebruik
- Klimaatrobuuste bedrijventerreinen
- Bedrijventerreinen als energiehubs
- Geconnecteerde en samenwerkende bedrijven
Van visie naar actie
In samenspraak met publieke en private actoren vertaalde Sweco de visie naar een concreet actieprogramma. Dit combineert terreinbrede acties met gerichte pilootprojecten die de ruimtelijke transitie op korte termijn kunnen inzetten.
De acties zijn geordend rond vier actielijnen: overleg en governance, ruimtelijke en planologische instrumenten, publiek-private samenwerking en financiële mechanismen ter ondersteuning van de herstructurering. Voor elke actie werden trekkers, partners, risico’s, timing en financiële implicaties in kaart gebracht, wat zorgt voor een realistisch implementatietraject.
Impact
Dit project levert een stevig en uitvoerbaar kader voor de herontwikkeling van bestaande bedrijventerreinen, waarin economische slagkracht wordt gecombineerd met ruimtelijke kwaliteit, duurzaamheid en klimaatadaptatie. Het toont hoe strategische planning, stedelijk ontwerp en circulaire economie samen de basis vormen voor toekomstgerichte werkomgevingen.
