Samen ontworpen met kinderen voor een duurzame en verkeersveilige toekomst
Veilige schoolomgeving Hamont-Achel
Een veilige schoolomgeving begint met luisteren naar de mensen die er elke dag gebruik van maken. In Hamont-Achel ontwikkelt samen met onderaannemer Bochtwerk, in opdracht van de Stad Hamont-Achel, een integraal ontwerp voor de herinrichting van de schoolomgeving van Basisschool Hamont-Lo en WICO Campus Hamont. Als onderdeel van het bredere fiets- en rioleringsproject in Haag, Dijk, Salvatorstraat en ’t Lo combineert dit project verkeersveiligheid, duurzame mobiliteit, klimaatadaptatie en participatie tot één toekomstgerichte publieke ruimte waarin kinderen centraal staan.
Projectinformatie
- Klant
- Stad Hamont-Achel
- Locatie
- Hamont-Achel, België
- Sweco scoop
- Mobiliteitsstudie, verkeersveiligheid, ruimtelijk ontwerp, landschapsarchitectuur, participatie, duurzame waterhuishouding, ontwerp fietsinfrastructuur, technische engineering
- Stakeholders
- Stad Hamont-Achel, Basisschool Hamont-Lo, WICO Campus Hamont, Fluvius, , buurtbewoners, ouders, leerlingen en leerkrachten
Een schoolomgeving waar verkeersveiligheid centraal staat
Een schoolomgeving is veel meer dan een weg langs een schoolgebouw. Elke ochtend en namiddag komen honderden fietsers, voetgangers, auto’s en bussen samen op een beperkte ruimte. Dat vraagt om een doordacht ontwerp waarin verkeersveiligheid, leesbaarheid en leefkwaliteit perfect in balans zijn.
De Stad Hamont-Achel wilde daarom niet kiezen voor een klassieke heraanleg van de fietspaden, maar voor een totaalvisie die inspeelt op de toekomstige uitbreiding van de school en de groeiende mobiliteitsstromen. Sweco ontwikkelde hiervoor een geïntegreerd ontwerp waarin infrastructuur, landschap, waterbeheer en mobiliteit elkaar versterken.
Het project maakt deel uit van de heraanleg van het Bovenlokaal Functioneel Fietsroutenetwerk (BFF) en wordt gecombineerd met de aanleg van een nieuw gescheiden rioleringsstelsel. Door beide projecten gelijktijdig uit te voeren ontstaat een duurzame oplossing met minimale toekomstige hinder.
Ontwerpen vanuit de beleving van kinderen
Wat dit project onderscheidt, is de manier waarop het ontwerp tot stand kwam. In plaats van uitsluitend te vertrekken vanuit verkeersmodellen en technische analyses, koos Sweco ervoor om de dagelijkse gebruikers actief te betrekken. Vooral de leerlingen speelden daarbij een centrale rol. Tijdens interactieve workshops kregen de zesdejaars eerst uitleg over het project en de uitdagingen van verkeersveiligheid. Vervolgens trokken zij samen met onze mobiliteitsexperts de schoolomgeving in om hun dagelijkse routes te tonen.
Ze brachten onder meer in kaart:
- waar ze zich onveilig voelen;
- welke routes ze dagelijks gebruiken;
- waar conflicten ontstaan tussen fietsers, auto’s en voetgangers;
- welke oplossingen volgens hen de veiligheid kunnen verbeteren.
Deze praktijkervaring leverde inzichten op die in klassieke verkeersstudies vaak verborgen blijven. De opmerkingen van de leerlingen werden rechtstreeks meegenomen in het uiteindelijke ontwerp en vormden een belangrijke basis voor de verdere uitwerking. Deze aanpak sluit perfect aan bij de Kindnorm of de 8 tot 80+-norm, waarbij publieke ruimte wordt ontworpen vanuit de meest kwetsbare weggebruiker, zodat het ontwerp automatisch veilig, aangenaam en bereikbaar is.
Verkeersveiligheid als uitgangspunt
De bestaande schoolomgeving kende verschillende knelpunten op vlak van verkeersveiligheid.
Tijdens de ochtend- en avondspits zorgden honderden verkeersbewegingen voor conflicten tussen auto’s, fietsers en voetgangers. Ouders parkeerden op ongewenste locaties, wachtrijen blokkeerden de openbare weg en fietsers moesten regelmatig manoeuvreren tussen parkerende voertuigen.
De terreinanalyses brachten onder meer volgende knelpunten in beeld:
- conflicten tussen fietsers en parkerende auto’s;
- drukke Kiss & Ride-momenten;
- onvoldoende veilige oversteekplaatsen;
- opstoppingen op de toegangswegen;
- onduidelijke verkeersstromen;
- beperkte ruimte voor actieve mobiliteit.
Deze observaties vormden de basis voor het nieuwe ruimtelijke ontwerp.
Een integraal ontwerp
Het nieuwe ontwerp hertekent de volledige schoolomgeving vanuit één geïntegreerde visie.
Belangrijke ingrepen zijn onder andere:
- een verkeersveilige Zone 30 met snelheidsremmende inrichting;
- nieuwe vrijliggende fietspaden;
- veilige bajonetoversteekplaatsen voor fietsers;
- een geoptimaliseerde Kiss & Ride-zone;
- bijkomende parkeerplaatsen voor ouders en personeel;
- brede en toegankelijke voetpaden;
- groene middenbermen en nieuwe bomen;
- waterdoorlatende parkeerplaatsen;
- wadi’s voor infiltratie van regenwater;
- nieuwe bushaltes en een flexbushalte;
- een duidelijke scheiding tussen voetgangers, fietsers en gemotoriseerd verkeer.
Parallel aan de heraanleg wordt een volledig nieuw gescheiden rioleringsstelsel aangelegd. Door regenwater en afvalwater afzonderlijk af te voeren, draagt het project niet alleen bij aan een veilige schoolomgeving, maar ook aan een klimaatrobuuste en duurzame openbare ruimte.
Participatie als sleutel tot een gedragen ontwerp
Een veilige schoolomgeving ontstaat alleen wanneer alle gebruikers worden gehoord. Daarom organiseerde Sweco samen met Bochtwerk een uitgebreid participatietraject met bewoners, ouders, scholen, stadsdiensten en andere betrokken partijen. Via terreinbezoeken, interactieve workshops en klankbordmomenten werden lokale inzichten vertaald naar concrete ontwerpkeuzes. Vooral de actieve betrokkenheid van de leerlingen maakte het verschil. Hun dagelijkse ervaringen vormden een belangrijke inspiratiebron voor oplossingen die zowel technisch onderbouwd als praktisch bruikbaar zijn. Zo ontstond een ontwerp dat breed gedragen wordt door de schoolgemeenschap en de buurt.
Samen bouwen aan een veilige en duurzame schoolomgeving
Met dit project toont Sweco hoe mobiliteitsprojecten veel meer kunnen zijn dan infrastructuurwerken. Door verkeersveiligheid, duurzame mobiliteit, leefbaarheid, klimaatadaptatie en participatie vanaf de eerste ontwerpfase samen te brengen, ontstaat een publieke ruimte die klaar is voor de toekomst. De nieuwe schoolomgeving in Hamont-Achel zorgt voor een vlotte en veilige schoolspits, stimuleert fietsen en wandelen, verhoogt de leefkwaliteit en creëert een groene verblijfsruimte waar kinderen zich zelfstandig en veilig kunnen verplaatsen. Zo bouwen we samen met de Stad Hamont-Achel aan een schoolomgeving waarin veiligheid, duurzaamheid en de beleving van kinderen centraal staan.