Sweco Belgium
Gezonde bodem: voor optimale kosten-baten op lange termijn
In Europa staat 2028 gemarkeerd als een kanteljaar: tegen dan moeten de lidstaten de Europese bodemambities concreet beginnen waarmaken in hun regio’s. In Vlaanderen werkt OVAM aan een nieuw bodemdecreet dat hierop inspeelt – een traject waar Sweco actief aan meewerkt.
Voor beleidsmakers, bedrijven en ontwikkelaars is bodem daarmee geen puur technisch detail meer, maar een strategische factor: bodem bepaalt mee de haalbaarheid, kost en kwaliteit van projecten.
Waarom bodem je dossier kan maken of kraken
De belangrijkste maatschappelijke uitdagingen komen vandaag samen in de bodem:
Klimaatverandering
Bodems zijn cruciaal voor waterberging, droogtebestendigheid, overstromingsrisico en koolstofopslag. Een verstoorde bodem heeft gevolgen voor infrastructuur, vastgoed en landbouw.
Verdwijnende biodiversiteit
Bodem is de basis voor planten, insecten en bodemleven. Een verarmde bodem betekent minder ecosysteemdiensten en minder robuuste groene infrastructuur.
Volksgezondheid en historische erfenis
Europa heeft een zware industriële en stedelijke geschiedenis, met impact op landbouw, drinkwater, kindvriendelijke speelruimte en gezonde wijken – en dus op risico, aansprakelijkheid en draagvlak.
Ruimteschaarste
Vlaanderen en grote delen van Europa zijn sterk verhard en intensief in gebruik. Nieuwe ruimte voor wonen, werken, natuur of infrastructuur betekent keuzes over ontharding, hergebruik van bestaande sites en slim omgaan met elke m².
Kortom: projecten, masterplannen of investeringen die de bodem negeren, lopen een groter risico op vertraging, extra kosten en maatschappelijke weerstand.
Bodem vroeg meenemen = robuustere, toekomstbestendige oplossingen.
Van sanering alleen
naar brede bodemkwaliteit
De voorbije decennia lag de focus terecht op het wegwerken van verontreiniging: saneren blijft essentieel. Maar met een zuivere saneringslogica halen we de doelen van vandaag en morgen niet meer.
- Bepaalde verontreinigingen zijn wijdverspreid of deels natuurlijk aanwezig
(zoals sommige zware metalen). - De maatschappelijke kost om alle bodem volledig “schoon” te maken is niet altijd proportioneel.
Daarom pleit Sweco voor een brede benadering van bodemkwaliteit:
- risico’s beheren én tegelijk de bodemfunctie maximaliseren;
- prioriteiten scherp stellen: waar is ingrijpen onvermijdelijk, waar kan het gefaseerd;
- circulariteit benutten: verontreinigde bodem niet automatisch als afval beschouwen, maar kijken of concentreren, afbakenen of herbestemmen beter rendeert.
Dat levert concrete voordelen op: beter onderbouwde afwegingen en een duidelijker verhaal naar vergunningverleners en stakeholders.
Daarom gelooft Sweco niet in geïsoleerde bodemtrajecten. De beste kost-batenbalans ontstaat wanneer bodem al vanaf het eerste concept mee kan bepalen welke scenario’s haalbaar zijn.
Werner Staes, business unit manager Environmental Services bij Sweco
Bodem raakt elke sector en elk type project
Gezonde bodem gaat verder dan natuur. Vanuit Sweco kijken we in de volle breedte:
- Landbouwgebieden
Bodemstructuur, organische stof, waterhuishouding en mogelijke verontreiniging bepalen mee de productiviteit, bedrijfszekerheid en langetermijnwaarde van landbouwgronden.
- Oude industriële sites en brownfields
Herontwikkeling van deze sites vraagt een slimme koppeling van sanering, nieuwe functies en financiering. Bodem strategisch inzetten, biedt opportuniteiten voor locaties die anders “blijven liggen”.
- Stedelijke omgeving
Ontharding, wadi’s en vergroening werken alleen als de bodem het toelaat.
Een goed bodembeeld voorkomt dat klimaatadaptatieprojecten later teleurstellen.
- Milieu en sociale rechtvaardigheid
Kwetsbare groepen wonen vaak in buurten met een hogere milieulast.
Investeren in bodemkwaliteit op die plekken is ook een sociaal signaal.
Elke bodem heeft potentieel, maar niet overal hetzelfde.
Een nauwkeurige analyse van het potentieel helpt bij het maken van betere keuzes over bestemming, investeringsniveau en timing.
Case study: Jubelpark
Tegen de 200ste verjaardag van België in 2030 ondergaat het iconische Jubelpark een grondige renovatie. In opdracht van het Ministerie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest vertrekt Sweco – samen met Michel Pauwels en OMGEVING – vanuit grondige bodemstudies. We brengen de bodemopbouw, draagkracht en infiltratiecapaciteit gedetailleerd in kaart, om de ecologische heraanleg, de keuze van beplanting, de verjonging van de bomenpopulatie en het waterbeheer gericht af te stemmen op de ondergrond. Zo kunnen we biodiversiteit, klimaatadaptatie, waterbeheer, sport- en ontspanningsfuncties en circulaire materiaalkeuzes duurzaam combineren. Zo wordt het Jubelpark op lange termijn verankerd als groene long van Brussel in een gezonde, gerevaloriseerde bodem.
Lees meer over dit boeiende project
Een gezonde bodem vraagt geïntegreerde beslissingen
Bodem is nooit louter een technisch dossier. Het zit op het kruispunt van
ruimtelijke ordening en stedenbouw;
water- en klimaatadaptatie;
infrastructuur en mobiliteit;
natuurontwikkeling en ecosysteemdiensten;
gezondheid, regelgeving en draagvlak.
Daarom gelooft Sweco niet in geïsoleerde bodemtrajecten. De beste kost-batenbalans ontstaat wanneer bodem al vanaf het eerste concept mee kan bepalen welke scenario’s haalbaar zijn.
Geïntegreerde beslissingen vragen ook een multidisciplinaire aanpak: we brengen bodemspecialisten samen met waterexperts, stedenbouwkundigen, mobiliteitsplanners, ecologen en vergunningsexperts. Dat betekent:
- minder verrassingen in een laat stadium;
- samenhangende adviezen;
- een duidelijk verhaal dat zowel technisch, financieel als beleidsmatig klopt.
De gecombineerde technische, conceptuele en beleidsmatige expertise van Sweco in bodemtrajecten wordt gehonoreerd als mede-auteur aan een beleidsstudie voor Departement Omgeving, over verbeterstrategieën na ontharding.
Tussen ambitie en realiteit:
samen slimme keuzes maken
De Europese en Belgische ambities voor bodem, ontharding, klimaat en natuur tegen 2030 en 2050 zijn hoog.
En de praktijk is complex.
We verwachten dat het nieuwe bodemdecreet precies die geïntegreerde benadering zal ondersteunen. Sweco brengt daar zijn praktijkervaring binnen, zodat het beleid instrumenten biedt die in projecten werkbaar zijn.
Een gezonde bodem is een traject van doordachte keuzes.
Wil je weten hoe wij met jou kunnen meekijken naar bodem in jouw gebiedsontwikkeling, stedelijk project of infrastructuurdossier?
Onze experten helpen je om van bodem geen last-minute hindernis te maken, maar een strategische hefboom voor betere, robuuste en toekomstbestendige beslissingen.
Overig nieuws
Gezonde bodem: voor optimale kosten-baten op lange termijn
Lees meer
Houtbouw hertekent versnipperde site in Schaarbeek
Lees meer
Sweco verwelkomt CONIX RDBM Belgium officieel
Lees meer