In deze aflevering van de Sweco-podcast Challenge Accepted gaan we op bezoek bij Zeelandia, een internationale producent van bakkerij-ingrediënten die actief is in ongeveer dertig landen. Experts bespreken hoe bedrijven zich vandaag kunnen voorbereiden op de duurzaamheidsrapportering van morgen. Ze hebben het over CSRD, Scope 3-emissies, dataverzameling, product carbon footprints en de uitdagingen van een internationale waardeketen. Maar vooral over hoe duurzaamheidsdata bedrijven kunnen helpen om betere strategische keuzes te maken.
Challenge Accepted: hoe bereid je je bedrijf vandaag al voor op CSRD?
Duurzaamheidsrapportering wordt vaak gezien als een complexe verplichting. Maar wat als je CSRD gebruikt om je organisatie, waardeketen en klimaatimpact beter te begrijpen? Voor internationaal bakkerij-ingrediëntenbedrijf Zeelandia is rapporteren geen eindpunt, maar een manier om duurzaamheid structureel te verankeren in de bedrijfsstrategie.
CSRD is meer dan een rapporteringsverplichting
De Corporate Sustainability Reporting Directive, kortweg CSRD, vraagt bedrijven om veel breder naar duurzaamheid te kijken dan alleen naar CO₂-uitstoot. Ook sociale impact, arbeidsomstandigheden en goed bestuur maken deel uit van het verhaal. Toch wordt CSRD nog vaak beschouwd als een compliance-oefening: data verzamelen, indicatoren berekenen en uiteindelijk een rapport publiceren. Die benadering mist een belangrijk deel van de meerwaarde. Een goed CSRD-traject helpt een onderneming namelijk om te bepalen welke duurzaamheidsthema’s werkelijk belangrijk zijn voor haar activiteiten. Waar heeft het bedrijf impact op mens en omgeving? Welke duurzaamheidsontwikkelingen kunnen op hun beurt financiële gevolgen hebben voor de onderneming? Die inzichten kunnen vervolgens mee richting geven aan de bedrijfsstrategie.
Zeelandia: een internationale waardeketen in kaart brengen
Zeelandia produceert ingrediënten en oplossingen voor zowel kleinere bakkers als grote industriële bakkerijen. Het familiebedrijf bestaat al 125 jaar en is vandaag internationaal actief. Die schaal maakt duurzaamheidsrapportering bijzonder interessant, maar ook complex. De groep heeft verschillende operating companies, joint ventures en lokale organisaties. Doorheen de jaren zijn daardoor verschillende processen, systemen en manieren van dataverzameling ontstaan. Voor CSRD moeten die verschillende databronnen steeds meer samenkomen in een gestandaardiseerd en werkbaar rapportageframework. Daar komt nog een tweede uitdaging bij: het uitgebreide productportfolio. Zeelandia gebruikt veel verschillende grondstoffen en recepturen, afkomstig uit verschillende delen van de wereld. Vooral voor het berekenen van Scope 3-emissies maakt dat de oefening complex.
Waarom wachten tot 2028 geen goed idee is
Voor veel ondernemingen lijkt 2028 nog ver weg. Zeelandia koos er bewust voor om niet te wachten en al vrijwillig te starten met rapporteren. Dat biedt een belangrijk voordeel: het bedrijf kan vandaag ontdekken welke data beschikbaar zijn, waar informatie ontbreekt en welke processen nog moeten worden verbeterd. Een eerste rapport hoeft daarom niet perfect te zijn. Het belangrijkste is dat de organisatie het proces doorloopt. Zo worden datagaps zichtbaar en ontstaat inzicht in welke systemen, verantwoordelijkheden en processen verder moeten worden ontwikkeld. Tegelijk krijgt duurzaamheid stap voor stap een structurelere plaats binnen de organisatie.
CSRD vraagt samenwerking doorheen de organisatie
Een ander misverstand is dat CSRD vooral de verantwoordelijkheid is van een sustainability manager of duurzaamheidsteam. In werkelijkheid raakt duurzaamheidsrapportering bijna de volledige organisatie. Finance, procurement, HR, operations, management en sustainability moeten samenwerken om de juiste informatie te verzamelen en te interpreteren. Bij Zeelandia werd daarom een projectteam opgezet met vertegenwoordigers uit verschillende functies. Daarnaast werd een steering committee ingericht waarin ook het leiderschap vertegenwoordigd is. Die governance helpt niet alleen om data te verzamelen. Ze creëert ook ownership en zorgt ervoor dat duurzaamheid niet als een afzonderlijk project wordt behandeld, maar steeds meer onderdeel wordt van de manier waarop het bedrijf wordt aangestuurd.
De grootste klimaatimpact zit vaak buiten de eigen organisatie
Voor veel bedrijven vormen de eigen activiteiten slechts een beperkt deel van hun totale klimaatimpact. Scope 1 omvat directe emissies uit de eigen activiteiten. Scope 2 kijkt naar emissies die samenhangen met aangekochte energie. Scope 3 gaat veel verder en omvat emissies doorheen de waardeketen. Voor een onderneming zoals Zeelandia betekent dit dat onder meer de productie en herkomst van grondstoffen een belangrijke rol spelen. Juist daar wordt het complex. Zeelandia koopt wereldwijd ingrediënten aan voor een groot aantal producten en recepturen. Om de klimaatimpact daarvan te begrijpen, moeten gegevens uit verschillende bronnen en externe databases worden gecombineerd.
Begin met de hotspots
Het is niet realistisch om vanaf dag één voor ieder product en ieder ingrediënt perfecte data beschikbaar te hebben. Daarom is prioritering belangrijk. Samen met Sweco bracht Zeelandia eerst de corporate carbon footprint in kaart. Vervolgens werd verder gekeken naar Scope 3 en de impact van grondstoffen. Daarbij ligt de eerste focus op hotspots: welke grondstoffen vertegenwoordigen grote volumes? Welke ingrediënten hebben een relatief hoge emissiefactor? En waar bevindt zich potentieel de grootste klimaatimpact? Wanneer specifieke data nog ontbreken, kunnen in een eerste analyse ook betrouwbare proxy’s worden gebruikt. Naarmate betere gegevens beschikbaar komen, kunnen berekeningen verder worden verfijnd. Zo ontstaat stap voor stap een steeds nauwkeuriger beeld van de klimaatimpact.
Van corporate footprint naar product carbon footprint
Die inzichten worden ook steeds belangrijker op productniveau. Grote industriële klanten en retailers vragen hun leveranciers vaker naar de CO₂-impact van individuele producten. Bedrijven zoals Zeelandia zijn onderdeel van hun waardeketen en leveren dus data die hun klanten op hun beurt nodig hebben voor hun eigen rapportering en klimaatdoelstellingen. Product carbon footprints worden daardoor meer dan een duurzaamheidsindicator. Ze worden onderdeel van de informatie-uitwisseling tussen klanten en leveranciers. Maar de berekening alleen is niet voldoende. De echte vraag is wat je vervolgens met die inzichten doet.
Een lagere CO₂-uitstoot is niet altijd een eenvoudige keuze
Een ingrediënt met een hoge klimaatimpact vervangen lijkt op papier misschien eenvoudig. In de praktijk spelen veel meer factoren mee. Een bepaalde grondstof kan essentieel zijn voor de smaak, kwaliteit of voedselveiligheid van een product. Een alternatief kan moeilijk beschikbaar zijn of slechts door een beperkt aantal leveranciers worden geproduceerd. Ook geopolitieke ontwikkelingen en klimaatverandering beïnvloeden de beschikbaarheid van ingrediënten. Daardoor is Scope 3-reductie geen eenvoudige optimalisatieoefening waarbij bedrijven alleen naar de laagste emissiefactor kijken. Het vraagt een afweging tussen klimaatimpact, kwaliteit, beschikbaarheid, kostprijs, voedselveiligheid en leveringszekerheid.
Samenwerken met leveranciers én klanten
Veel van de emissies die bedrijven willen verminderen, ontstaan buiten hun eigen organisatie. Daarom kan een onderneming Scope 3 niet alleen aanpakken. Samenwerking met leveranciers is nodig om betere data te verzamelen, productieprocessen te begrijpen en mogelijke verbeteringen te identificeren. Tegelijk stellen klanten steeds specifiekere vragen over de klimaatimpact van producten. Bedrijven bevinden zich daardoor midden in een steeds transparantere waardeketen. Wie zijn eigen impact goed begrijpt, kan niet alleen beter rapporteren, maar ook beter antwoorden op vragen van klanten en gerichter samenwerken met leveranciers.
Data maakt duurzaamheid concreet
Een van de belangrijkste voordelen van vroeg starten met duurzaamheidsrapportering is dat duurzaamheid meetbaar wordt.Door data uit verschillende delen van de organisatie samen te brengen, wordt zichtbaar waar een bedrijf al goed presteert en waar verbetering nodig is. Maar minstens even belangrijk: ook de ontbrekende informatie wordt zichtbaar. Welke gegevens hebben we nog niet? Waar is de datakwaliteit onvoldoende? Welke processen zijn niet gestandaardiseerd? En wie moet verantwoordelijkheid opnemen? Een duurzaamheidsrapport wordt zo meer dan externe communicatie. Het wordt een instrument waarmee de organisatie zichzelf beter leert begrijpen.
Van compliance naar strategie
De regelgeving rond duurzaamheidsrapportering blijft evolueren. Maar dat betekent niet dat bedrijven best wachten.Klanten, banken, investeerders, werknemers en andere stakeholders vragen steeds vaker om betrouwbare duurzaamheidsinformatie. Tegelijk zorgt meer gestandaardiseerde rapportering ervoor dat prestaties tussen bedrijven gemakkelijker kunnen worden vergeleken. De belangrijkste vraag wordt daarom niet alleen: wat moeten we rapporteren? Minstens even relevant is: wat is werkelijk belangrijk voor onze onderneming en waar kunnen we de grootste impact maken? Wie CSRD vanuit die invalshoek bekijkt, maakt van rapportering een strategisch instrument.
Beginnen is belangrijker dan perfect zijn
De ervaring van Zeelandia toont dat een onderneming niet alle antwoorden hoeft te hebben voordat ze aan een CSRD-traject begint. Het traject zelf brengt net aan het licht welke data, processen en verantwoordelijkheden nog ontbreken. Door vroeg te beginnen kan een organisatie leren, systemen verbeteren, verantwoordelijkheden vastleggen en de samenwerking tussen verschillende afdelingen versterken. Wanneer rapportering uiteindelijk een vast bedrijfsproces wordt, ligt er al een stevige basis.
Beluister de aflevering
In deze aflevering van Challenge Accepted ontdek je hoe Zeelandia samen met Sweco werkt aan een steeds beter inzicht in zijn duurzaamheidsimpact. Yairi Terpstra en Noëmie Van den Pomp bespreken waarom CSRD verder gaat dan compliance, hoe je Scope 3-emissies in een complexe internationale waardeketen in kaart brengt en waarom product carbon footprints steeds belangrijker worden in de relatie tussen bedrijven, leveranciers en klanten. Je ontdekt ook waarom vroeg starten een voordeel oplevert, hoe je datagaps zichtbaar maakt en hoe duurzaamheidsrapportering kan uitgroeien tot een strategisch instrument voor de hele organisatie.
Beluister de aflevering en ontdek hoe je van duurzaamheidsdata bruikbare inzichten maakt voor de strategie van morgen.
Vraag het onze experts – samen bouwen aan oplossingen
Heb je vragen over uitdagingen die in onze podcast aan bod komen? Ons team van experts staat klaar om je te helpen en samen met jou naar oplossingen te zoeken die het verschil maken. Laat je gegevens achter en we nemen snel contact met je op.