Houtbouw is in opmars. Als duurzaam, biogebaseerd bouwmateriaal past het perfect in de klimaatambities van Vlaanderen. Maar met die groei rijst ook een cruciale vraag: hoe brandveilig is bouwen met hout echt? In deze aflevering van Challenge Accepted gaat host Nika Gordts in gesprek met Ralf Bruyninckx, Business Unit Manager Fire & Emergency bij Sweco Belgium, en Steven Paulussen, zaakvoerder van Paulussen Houthandel. Samen ontrafelen ze de misverstanden, uitdagingen en innovatieve oplossingen die de toekomst van brandveilig houtbouw bepalen.
Waar hout vroeger vooral geassocieerd werd met kleine woningen of tijdelijke constructies, zien we het vandaag steeds vaker opduiken in scholen, kantoren en zelfs hoogbouwprojecten. De drijfveer? De nood aan circulaire, klimaatneutrale materialen die CO₂ opslaan in plaats van uitstoten. Toch blijft één thema gevoelig: brandveiligheid. Hoe combineer je de natuurlijke charme van hout met de strenge veiligheidsnormen waaraan moderne gebouwen moeten voldoen?
Steven Paulussen heeft als houtbouwer en leverancier al honderden brandtesten achter de rug. Wat hem vooral opvalt, is dat de realiteit complexer is dan één enkel cijfer of testrapport doet vermoeden. “Eén brandtest zegt eigenlijk weinig,” legt hij uit. “Je moet begrijpen hoe een gevel of wand zich gedraagt in verschillende situaties — met voegen, montageverschillen of veroudering. Alleen dan weet je wat écht veilig is.”
Die ervaring leert dat hout zich tijdens een brand voorspelbaarder gedraagt dan vaak wordt aangenomen. Het verkoolt aan de buitenzijde, waardoor een beschermende laag ontstaat die het binnenste hout vertraagd doet ontbranden. Maar elk detail telt. Een verkeerde verbinding of te grote voeg kan het brandgedrag beïnvloeden. Daarom pleiten zowel Steven als Ralf voor meer praktijkgerichte testen, afgestemd op de Vlaamse bouwrealiteit.
In België blijft de regelgeving vaak gebaseerd op traditionele materialen. Dat maakt het voor innovatieve houtbouwprojecten niet altijd evident om aan te tonen dat ze veilig zijn. Toch biedt het zogenaamde prestatiegerichte ontwerp uitkomst: een methode waarbij de focus verschuift van strikte regels naar meetbare prestaties.
Ralf legt uit: “We vertrekken vanuit de risicoanalyse. Wat kan er fout gaan, en welke maatregelen zorgen dat mensen veilig kunnen vluchten en de brand zich niet verspreidt? Dat kan met passieve maatregelen — zoals compartimentering en correcte materiaalkeuze — maar ook met actieve systemen zoals sprinklers of watermist.”
Die combinatie zorgt ervoor dat houtbouwprojecten niet alleen aan de wetgeving voldoen, maar ook economisch haalbaar blijven. “Wie brandveiligheid vroeg in het ontwerpproces meeneemt, vermijdt dure aanpassingen achteraf,” voegt hij toe.
Wat deze evolutie mogelijk maakt, is nauwe samenwerking tussen ontwerpers, producenten, brandexperts en overheden. In plaats van elkaar tegen te werken, groeit het besef dat iedereen hetzelfde doel heeft: veilige, duurzame gebouwen realiseren.
Steven Paulussen benadrukt dat open kennisdeling daarbij cruciaal is. “Als sector moeten we eerlijk durven communiceren over wat werkt en wat niet. Elke test, elke meting helpt ons vooruit. Hoe meer data we delen, hoe sneller we tot betrouwbare en toegankelijke oplossingen komen.”
Ook Sweco zet daarop in, vertelt Ralf. “We brengen de verschillende partijen samen en vertalen technische inzichten naar praktische richtlijnen. Zo maken we innovatie tastbaar en toepasbaar, ook voor architecten en aannemers die pas hun eerste stappen in houtbouw zetten.”
Een opvallende verschuiving is dat ook brandweerdiensten steeds vaker betrokken worden vanaf de ontwerpfase. Hun rol evolueert van controleur naar partner. “Wanneer we hen tijdig meenemen, ontstaat wederzijds begrip,” zegt Ralf. “Zij leren de principes van houtbouw kennen, en wij begrijpen beter welke eisen cruciaal zijn voor hun interventie.”
Die samenwerking leidt tot realistische oplossingen op maat, zonder in te boeten op veiligheid. Zo tonen recente projecten dat houtconstructies met de juiste maatregelen niet alleen voldoen aan, maar soms zelfs beter scoren dan conventionele alternatieven.
De conclusie van deze aflevering is duidelijk: hout en brand zijn misschien geen vrienden, maar ze hoeven ook geen vijanden te zijn. Met de juiste kennis, testdata en samenwerking kan houtbouw perfect voldoen aan de strengste veiligheidsnormen.
Zoals Steven Paulussen het mooi samenvat: “We moeten af van het zwart-witdenken. Hout kan brandveilig zijn — als we het slim gebruiken.”
En volgens Ralf Bruyninckx is dat precies de uitdaging waar Sweco en de hele sector voor staan: “Brandveiligheid mag geen barrière zijn, maar een hefboom voor beter bouwen. Elk project dat we vandaag realiseren, brengt ons dichter bij een circulaire, veilige toekomst.”
“Brandveiligheid mag geen barrière zijn, maar een hefboom voor beter bouwen.”
Deze aflevering van Challenge Accepted toont hoe wetenschap, regelgeving en praktijk hand in hand kunnen gaan. Door houtbouw niet te zien als risico, maar als kans, bouwen we aan steden die zowel klimaatbestendig als veilig zijn.
Met doorgedreven testen, open samenwerking en innovatieve ontwerpen bewijzen pioniers als Sweco en Paulussen Houthandel dat duurzaamheid en veiligheid geen tegenstelling hoeven te zijn.
Zoals host Nika Gordts besluit: “De toekomst van bouwen is biobased én brandveilig — als we het samen durven doen.”
