Challenge Accepted: is ons water nog veilig genoeg?

 

Water lijkt vanzelfsprekend. We drinken het, gebruiken het, zwemmen erin en vertrouwen erop dat het veilig is. Toch schuilt achter elke slok kraantjeswater en elke Vlaamse waterloop een complex verhaal van vervuiling, klimaatdruk, intensief ruimtegebruik en strengere regelgeving.

In deze aflevering van Challenge Accepted gaan we dieper in op de ecologische waterkwaliteit in Vlaanderen. Hoe gezond zijn onze rivieren, beken en plassen vandaag echt? Welke impact hebben stoffen zoals PFAS, zware metalen, pesticiden, medicijnresten en microplastics? En hoe zorgen onderzoek, beleid en projectpraktijk samen voor beter water?

We gaan in gesprek met Jeroen Van Wichelen, aquatisch ecoloog en programmacoördinator Aquatische Omgeving bij het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek, en Dimitri Van de Perre, expert ecologische waterkwaliteit en ecotoxicologie bij Sweco.

Luister via AppleLuister via SpotifyBekijk op Youtube

Waterkwaliteit is meer dan helder water

Water dat er proper uitziet, is niet automatisch gezond. Waterkwaliteit wordt bepaald door verschillende factoren: de fysische kwaliteit, zoals temperatuur en pH, de chemische kwaliteit, zoals de aanwezigheid van metalen, PFAS, nutriënten of pesticiden, en de biologische kwaliteit, waarbij gekeken wordt naar organismen zoals vissen, waterplanten, fytoplankton en zoöplankton.

Die brede kijk is essentieel. Een waterloop kan op bepaalde punten goed scoren, maar toch niet voldoen aan alle normen. Binnen de Europese Kaderrichtlijn Water moeten zowel de chemische als de ecologische toestand op orde zijn. Als één element niet voldoet, wordt de algemene toestand van het waterlichaam nog niet als goed beschouwd.

Grote vooruitgang, maar nog veel werk

De voorbije decennia is er veel verbeterd. Waar sommige rivieren in de jaren tachtig biologisch bijna dood waren, is er vandaag opnieuw meer leven aanwezig. Waterzuivering, strengere regelgeving en beter beleid hebben duidelijk effect gehad.

Toch zijn we er nog niet. Nieuwe en gekende drukfactoren maken verdere verbetering moeilijk. PFAS, medicijnresten, hormoonverstoorders, microplastics en andere opkomende stoffen vormen nieuwe uitdagingen. Daarbovenop zet klimaatverandering extra druk op watersystemen. Warmere zomers, langere droge periodes en meer intense neerslag hebben een directe impact op de waterkwaliteit.

PFAS, blauwalgen en zwemwater

In de aflevering komt ook de bezorgdheid rond PFAS uitgebreid aan bod. Deze stoffen komen op veel plaatsen voor en zijn moeilijk te verwijderen uit water. Vooral in sterk belaste waterlopen, zoals de Schelde, blijven de concentraties een aandachtspunt.

Ook zwemmen in natuurwater vraagt voorzichtigheid. Officiële zwemzones worden gecontroleerd, maar in rivieren, kanalen of plassen zonder toezicht is de kwaliteit niet altijd duidelijk. Blauwalgen, eigenlijk cyanobacteriën, kunnen toxische stoffen produceren. Zeker bij zichtbare drijflagen is het advies duidelijk: niet zwemmen en ook honden niet laten drinken.

De rol van Sweco

Bij Sweco wordt ecologische waterkwaliteit meegenomen in projecten zoals infrastructuurwerken, saneringen, bemalingen en industriële lozingen. Daarbij wordt gekeken naar het debiet, de stoffen die geloosd worden, de locatie van de lozing en de ecologische kwetsbaarheid van de ontvangende waterloop.

Het doel is om de impact op het ecosysteem zo klein mogelijk te houden. Soms betekent dat kiezen voor een andere lozingslocatie, bijkomende zuivering voorzien of strengere lozingsvoorwaarden adviseren. Sweco fungeert zo als brug tussen klant, regelgeving en ecologie.

Systeemherstel als sleutel

Een belangrijk inzicht uit het gesprek is dat waterkwaliteit niet losstaat van het bredere landschap. Rivieren hebben ruimte nodig. Valleien spelen een rol als spons, buffer en natuurlijke zuiveraar. Door waterlopen opnieuw meer ruimte te geven en natuurlijke processen te herstellen, kan ook de ecologische kwaliteit verbeteren.

Dat vraagt samenwerking tussen beleid, onderzoek, industrie, landbouw, stedenbouw en natuurbeheer. Water stopt niet aan grenzen, en oplossingen dus ook niet.

Beluister de aflevering

Deze aflevering van Challenge Accepted toont dat de uitdagingen groot zijn, maar ook dat herstel mogelijk is. De natuur heeft veerkracht, zolang we aan de juiste knoppen draaien. Dankzij onderzoek, regelgeving, slimme projectkeuzes en samenwerking kunnen we de waterkwaliteit verder verbeteren.

Beluister de aflevering en ontdek hoe experts vandaag werken aan gezondere watersystemen voor morgen.

Beluister ook andere afleveringen

Challenge Accepted: Van bodemprobleem naar toekomstkans: de uitdaging van oude stortplaatsen

Challenge Accepted: veiligheid als sleutel tot succesvolle events

Challenge Accepted: Waar zetten we onze datacenters in de toekomst?

Challenge Accepted: Industrie, HSE & vergunningen

Challenge Accepted: Circulaire economie in de praktijk

Challenge Accepted: Zo pak je complexe farma projecten succesvol aan

Challenge Accepted Extra: Digitalisering als motor van de energietransitie

Challenge Accepted: Vijf transities, één aanpak: sustainability by design in de praktijk

Vraag het onze experts – samen bouwen aan oplossingen

Heb je vragen over uitdagingen die in onze podcast aan bod komen? Ons team van experts staat klaar om je te helpen en samen met jou naar oplossingen te zoeken die het verschil maken. Laat je gegevens achter en we nemen snel contact met je op.
  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.
  • Drop bestanden hier of
    Max. bestandsgrootte: 50 MB.
      U kunt uw toestemming op elk gewenst moment intrekken via de link om u af te melden in onze e-mails.