Sweco Belgium
Challenge Accepted: Duurzame gebouwen vragen om full lifecycle denken
De verduurzaming van onze gebouwde omgeving staat hoog op de agenda. Niet alleen door strengere regelgeving en klimaatdoelstellingen, maar ook door een groeiend besef dat gebouwen een sleutelrol spelen in energieverbruik, materiaalgebruik en maatschappelijke waarde. In een recente aflevering van de Challenge Accepted podcast gaan twee experten van Sweco dieper in op een centrale vraag: hoe maken we gebouwen écht duurzaam, over hun volledige levenscyclus?
Aan tafel zitten Thomas Bockelandt, Chief Sustainability Officer Buildings, en Jolien De Clerck, teammanager van het Buildings Sustainability Team. Hun boodschap is duidelijk: duurzaamheid begint niet bij oplevering en stopt niet bij energie.
Van energie-efficiëntie naar brede duurzaamheid
Tien jaar geleden lag de focus in de bouwsector vooral op energieprestaties. Beter isoleren, efficiëntere installaties en lagere verbruiken waren de kern. Vandaag is duurzaamheid een veel breder begrip. Naast energie spelen ook materialen, waterbeheer, gezondheid en comfort een volwaardige rol. Vooral materiaalgebruik wordt steeds belangrijker. Nu gebouwen energiezuiniger worden in gebruik, verschuift de aandacht naar de impact van materialen. De milieu-impact van constructies, de herkomst van grondstoffen en het potentieel voor hergebruik maken integraal deel uit van de duurzaamheidsanalyse.
Het bestaande patrimonium als vertrekpunt
Een groot deel van de uitdaging ligt in het bestaande gebouwenbestand. België beschikt over een uitgebreid patrimonium, waarvan een aanzienlijk deel onderbenut of verouderd is. Net daar schuilt een enorme opportuniteit.
Bestaande gebouwen zijn niet alleen structuren, maar ook opslagplaatsen van materialen en maatschappelijke waarde. Wat niet opnieuw gebouwd moet worden, vraagt geen extra grondstoffen of energie. Herbestemming en renovatie zijn daarom vaak de meest impactvolle strategieën.
Full lifecycle denken als game changer
Een rode draad in het gesprek is het belang van full lifecycle denken. Waar projecten vroeger vooral werden benaderd vanuit ontwerp en uitvoering, wordt vandaag de volledige levensduur van een gebouw meegenomen.
Dat betekent:
- in een vroege fase analyseren wat er al is
- het potentieel van bestaande gebouwen objectief in kaart brengen
- ambities expliciet maken vóór ontwerpbeslissingen vastliggen
- prestaties blijven opvolgen na oplevering
- vooruitdenken naar toekomstige functiewijzigingen of transformaties
Door de cirkel te sluiten, wordt een gebouw geen eindpunt, maar een dynamische asset die kan meegroeien met veranderende noden.
Vermijd lock-ins door slimme keuzes
In de podcast komen ook concrete voorbeelden aan bod van beslissingen die op korte termijn logisch leken, maar op lange termijn beperkend werken. Denk aan gebouwen zonder voldoende monitoring of parkings en kantoorgebouwen met te beperkte verdiepingshoogtes. Kleine besparingen in ontwerp kunnen later herbestemming of transformatie onmogelijk maken. Door vandaag al rekening te houden met toekomstige aanpassingen, vermijd je lock-ins en creëer je robuuste gebouwen die flexibel blijven.
Renovatie is uitdagend, maar noodzakelijk
Renovatieprojecten brengen onzekerheden met zich mee. Onzichtbare gebreken, complexe structuren of erfgoedbeperkingen maken het traject minder voorspelbaar dan nieuwbouw. Toch is het net daar dat de grootste duurzaamheidswinst te behalen valt. De sleutel ligt in een realistische aanpak: voldoende onderzoek in de beginfase, multidisciplinaire samenwerking en duidelijke prioriteiten. Niet elk project moet op elk vlak maximaal presteren, maar elke keuze moet bewust en onderbouwd zijn.
Materialen en embodied carbon in beeld
Naast energie wordt ook embodied carbon steeds prominenter. Materialen vertegenwoordigen een aanzienlijk deel van de totale klimaatimpact van een gebouw. Door in de ontwerpfase alternatieven te vergelijken en hergebruik te integreren, kan de milieu-impact substantieel dalen.
Certificeringssystemen en toekomstige regelgeving zullen deze evolutie verder versnellen. Transparantie en data worden cruciaal om prestaties objectief te meten en te sturen.
Wanneer is een gebouw duurzaam?
Volgens de experten is een gebouw duurzaam wanneer er tijd is genomen om de juiste vragen te stellen, wanneer keuzes in context worden gemaakt en wanneer het gebouw voorbereid is op de toekomst. Dat betekent: aanpasbaar, robuust en bestand tegen veranderende klimaatomstandigheden en gebruiksfuncties.
Duurzaamheid is geen checklist en geen losstaande discipline. Het is een geïntegreerde aanpak waarbij ontwerpers, ingenieurs en opdrachtgevers samen verantwoordelijkheid opnemen.
Conclusie
De transitie naar duurzame gebouwen vraagt meer dan technische optimalisaties. Ze vraagt een mentaliteitswijziging. Door full lifecycle denken te integreren, het bestaande patrimonium als uitgangspunt te nemen en toekomstgericht te ontwerpen, kunnen we gebouwen realiseren die niet alleen vandaag performant zijn, maar ook morgen hun waarde behouden.
Dat is de essentie van duurzame gebouwen: niet méér bouwen, maar slimmer en met een lange termijn visie.
-
Podcast: Challenge Accepted
Luister mee naar toekomstgerichte inzichten
Ontdek onze podcastreeks Challenge Accepted. We brengen experts, klanten en projectstakeholders samen om actuele trends, innovaties en uitdagingen in engineering te bespreken. Verwacht dynamische interviews, panelgesprekken en succesverhalen, gericht op duurzame ontwikkeling en klantgerichte oplossingen. Vergroot je kennis en laat je inspireren door echte projecten. Mis geen enkele aflevering en blijf vooroplopen in de sector.
Een podcast mét beeld
Nieuw dit jaar: Challenge Accepted is voortaan ook te bekijken op YouTube. Zo zie je niet alleen de gesprekken, maar ook beeldmateriaal van de mensen erachter. Een extra laag beleving voor wie zich volledig wil onderdompelen in de thema’s.
Luisteren of kijken: de keuze is aan jou
Of je nu onderweg luistert of thuis meekijkt: dit nieuwe seizoen brengt inspirerende verhalen over de uitdagingen van vandaag en de oplossingen voor morgen.
Beluister de aflevering via je favoriete podcastkanaal of bekijk ze nu op YouTube.
Overig nieuws
Vergroeningsscan voor bedrijven: van analyse naar investering – webinar on demand
Lees meer
CCS in de praktijk: lessen uit industriële projecten
Lees meer
Nieuw nationaal hockeystadion klaar voor het WK 2026
Lees meer