Sweco Belgium
Water, sleutel voor natuurherstel en een leefbare toekomst
Klimaatverandering maakt onze relatie met water urgenter, zichtbaarder en complexer. Soms is er te weinig water. Soms is er te veel. En vaak zit de kern van het probleem ook in de manier waarop we ons landschap, onze valleien, onze landbouwgebieden en onze bebouwde omgeving hebben ingericht.
Onze teams met waterconsultants helpen publieke en private investeerders bij de uiteenlopende uitdagingen waar ze voor staan.
Ons watersysteem staat onder druk
factor 3 toename
van dagen met zware neerslag
in Vlaanderen tegen 2050.
> 80% verbruik
van de jaarlijkse beschikbare watervoorraad
plaatst België in de lijst van landen met zeer hoge waterstress.
Deze cijfers tonen vooral één ding: droogte en wateroverlast zijn geen losstaande fenomenen. Ze zijn symptomen van een watersysteem dat onder druk staat.
Naast klimaatverandering zorgt vooral ook de manier waarop we met ons water omgaan voor grote uitdagingen.
Het is niet zo dat het plots veel meer of minder regent in België. Neen, de uitdaging zit hem in langere droge periodes afgewisseld met intensere regenbuien.
Leen Coorevits, consultant Water & Nature Strategies bij Sweco
Onze sponsfunctie, onder druk
Decennialang hebben we ons landschap en leefomgeving ingericht om water zo snel mogelijk af te voeren. Grachten, rechtgetrokken waterlopen, drainage, verharding en intensief ruimtegebruik maakten landbouw, wonen, industrie en infrastructuur mogelijk.
Deze logica botst vandaag op haar grenzen.
- Regenwater dat te snel wordt afgevoerd, krijgt onvoldoende tijd om te infiltreren.
Daardoor wordt ons grondwater minder goed aangevuld. Eén natte zomer of winter volstaat niet om dat structureel tekort te herstellen. Grondwaterreserves bouwen zich traag op en vragen om ruimte, tijd en een ander ruimtelijk ontwerp. - Ook bij wateroverlast speelt inrichting een sleutelrol.
Door verharding, ingesnoerde valleien en bebouwing in kwetsbare zones kan extreme neerslag moeilijker worden gebufferd. Water dat vroeger tijdelijk werd vastgehouden in natte natuur, overstromingsvlaktes of valleien, zoekt vandaag sneller zijn weg van straten, gebouwen en verharding naar onze rioleringsinfrastructuur waar het wordt afgevoerd naar onze waterlopen.
Willen we ons beter wapenen tegen de gevolgen van klimaatverandering, dan moeten we water opnieuw de ruimte geven.
Niet door het te beheersen, maar door het systeem te herstellen waarin het kan infiltreren, vertraagd afstromen en tijdelijk gebufferd worden.
We mogen water niet langer als een tegenstander beschouwen.
Door het watersysteem opnieuw centraal te durven zetten bij ontwerp en inrichting van onze ruimte, kan water evolueren naar een sterke bondgenoot om onze leefomgeving veerkrachtiger en dus klimaatbestendiger te maken.
Water is de sleutel in heel wat klimaatuitdagingen
 Belgian Climate Risk Assessment | De eerste Belgian Climate Risk Assessment van CERAC plaatst de klimaatuitdagingen in een bredere logica. CERAC identificeert voor België 28 sleutelrisico’s die voortvloeien uit klimaatverandering en de degradatie van ecosystemen. Overstromingen, droogte, hittegolven en natuurbranden raken vandaag al gemeenschappen, ecosystemen en infrastructuur. CERAC bekijkt deze risico’s niet als geïsoleerde gebeurtenissen, maar binnen systemen.
Ook Sweco’s consultants van klimaat en omgeving benaderen de uitdagingen van ons watersysteem geïntegreerd, met impact op ruimte, bodem, natuur, infrastructuur, landbouw, industrie en samenleving. |
Investeren in water en natuur is
investeren in veerkracht
Met onze teams actief in de open ruimte focussen we graag op natuurgebaseerde oplossingen om de klimaatuitdagingen aan te pakken. Diverse vormen van natuurherstel zijn meer dan een ecologische keuze, ze dragen actief bij aan het herstellen van onze veerkracht.
Wetlands, valleien, moerassen, hermeanderde beken en gezonde bodems vervullen een cruciale sponsfunctie. Ze vertragen afstroming, slaan water tijdelijk op, vullen grondwater aan, verbeteren waterkwaliteit en creëren leefgebied voor planten en dieren.
147000 ha
schat het INBO als potentieel voor herstel.
Het Vlaams Klimaatadaptatieplan 2030 wil 20.000 hectare natte natuur herstellen of kwalitatief verbeteren tegen 2030.
Dat is geen luxe. Het is een noodzakelijke investering in een robuuster landschap.
1 op 203
of 0,5% van de Vlaamse oppervlaktelichamen bevindt zich in een goede ecologische toestand.
Ook de waterkwaliteit onderstreept de urgentie.
In Wallonië stelt het derde Waalse stroomgebiedbeheerplan dat klimaatverandering, overstromingen en droogte belangrijke uitdagingen vormen voor het waterbeheer en de toestand van waterlichamen.
Bron: Vlaams Parlement
Wie investeert in natuurherstel, investeert dus tegelijk in waterveiligheid, droogteresistentie, waterkwaliteit, biodiversiteit en leefbaarheid.
Wat betekent dit voor investeerders?
De vraag is niet langer óf investeren in waterrobuustheid nodig is.
De vraag is waar, wanneer en hoe die investering de meeste maatschappelijke en economische waarde creëert.
Voor overheden en
waterbeheerders
Lokale besturen, provincies, gewesten en waterbeheerders staan voor de uitdaging om beleid, ruimtelijke planning, vergunningenen uitvoering beter op elkaar af te stemmen.
Hemelwater- en droogteplannen, valleiherstel, ontharding en ruimte voor water moeten elkaar versterken.
Voor landbouwers en landbouwinvesteerders
Landbouw is sterk afhankelijk van waterzekerheid.
Droogte tast opbrengsten aan, terwijl intense regenval erosie, bodemverdichting en oogstschade kan veroorzaken.
Spaarbekkens, infiltratiezones, peilgestuurde drainage, natte teelten en landschappelijke buffers kunnen landbouwbedrijven weerbaarder maken.
De uitdaging is om water niet enkel als productiefactor te zien, maar als onderdeel van het bedrijfsmodel.
Investeringen in waterbuffering en bodemkwaliteit kunnen risico’s verlagen en tegelijk bijdragen aan natuurherstel.
Voor natuurorganisaties en terreinbeheerders
Voor terreinbeheerders ligt de uitdaging in het herstellen van hydrologische processen.
Natuurherstel begint vaak bij het herstel van grondwaterstanden, natuurlijke overstromingsdynamiek en verbindingen tussen waterlopen, valleien en omliggende gebieden.
Dat vraagt om ecologische kennis, maar ook om hydrologische modellering, stakeholdermanagement, vergunningen, kosten-batenafwegingen en uitvoeringskracht.
Geïntegreerde oplossingen van analyse tot uitvoering
Sweco ondersteunt, begeleidt en ontzorgt divers actoren in de open ruimte. Zij zijn het die de doelstellingen en ambities moeten vertalen naar concrete projecten op het terrein en dit in samenspraak met alle betrokken stakeholders.
We zetten mee onze schouders onder tal van projecten die de weerbaarheid van onze landschappen verhogen. Het zijn complexe vraagstukken die vragen om geïntegreerde oplossingen. We combineren:
- hydrologie,
- ecologie,
- ruimtelijke planning,
- infrastructuurontwerp,
- milieueffectbeoordeling,
- data-analyse en
- participatie.
Zo brengen we het volledige watersysteem in beeld: van bron tot vallei, van regenbui tot grondwater, van natuurgebied tot bebouwde omgeving.
De meerwaarde ontstaat daar waar opgaven mekaar kruisen en versterken: waar koppelkansen worden benut en verschillende ruimteclaims niet concurreren maar elkaar versterken. Zo willen we bijdragen aan klimaatrobuuste en biodiverse landschappen en plekken, waar het goed leven is, voor mens én natuur, nu en in de toekomst.
Een greep uit onze projecten laat zien waar we mee het verschil maken
-
HERSTEL VAN WETLANDS EN NATTE NATUUR
In de Leievallei werken we aan meerdere natuurinrichtingsplannen die natte natuur en dus de vallei proberen te herstellen in het kader van “Rivierherstel Leie”
In opdracht van de Vlaamse Landmaatschappij.In de Dendervallei werkten we inrichtingsplannen uit voor De Nuchten en Kwaadbroeken-Pollaremeersen in het kader van “Ruimte voor Water-T.OP Dender”
In opdracht van Agentschap voor Natuur en Bos. -
BEEKHERSTEL DOOR HERMEANDERING VAN WATERLOPEN
In het Netebekken dragen we via Blue Deal-projecten bij aan het herstel van natuurlijke waterlopen
In opdracht van de Vlaamse Milieumaatschappij. -
WEERBAARHEID TEGEN OVERSTROMING
In en rondom Lillo werken we aan de realisatie van het Sigmaplan binnen de zeer waardevolle natuur van de Scheldedelta. Op andere plekken werken we aan een geïntegreerd natuurbeheerplan voor de Sigma-projectgebieden.
Rondom de Ijzer werken we aan een gedragen meerjarenprogramma voor een “Weerbare Westhoek”. Het meerjarenprogramma zet ook in op bovenstroomse maatregelen tegen droogte.
In opdracht van De Vlaamse Waterweg en de Vlaamse Milieumaatschappij.In Voeren onderzochten we de mogelijkheden voor bijkomende waterberging in de vallei van de Voer en de Noorbeek. Bedoeling is het overstromingsrisico te verminderen ter hoogte van het centrum van ’s Gravenvoeren.
De landschappelijke integratie van waterbuffers in Voeren kadert in het project Water+Land+Schap 2.0 “Naar een klimaatrobuust landschap Voerstreek”.
In opdracht van de Vlaamse Milieumaatschappij.Ook in de Vesdervallei blijft de nood aan systeemdenken groot na de overstromingen van juli 2021, waarbij minstens 37 dodelijke slachtoffers in België vielen (bron: ECDC).
In opdracht van Service public de Wallonie. -
BUFFER- EN INFILTRATIEVOORZIENINGEN MET MEERWAARDE VOOR NATUUR OF LANDBOUW
Het project “BETONwater voor irrigatie” buffert hemelwater op bedrijventerreinen in Torhout en Zedelgem. De nieuw aan te leggen waterbekkens worden ook ontsloten voor landbouwers in de omgeving. Het vermindert piekafvoer en wateroverlast, bevordert een duurzame inzet van schaarse watervoorraden en illustreert hoe landbouw en industrie elkaar kunnen versterken.
In opdracht van Provincie West-Vlaanderen.In Oost-Vlaanderen werken we aan het verbeteren van buffer- en infiltratievoorzieningen op bedrijventerreinen, zodat bij hevige regenval meer hemelwater wordt opgevangen en langzaam infiltreert, met meer aandacht voor biodiversiteit.
In opdracht van Veneco.
Water – en bodem – opnieuw sturend maken
Vandaag betekent dat: water opnieuw ruimte geven en investeringen beoordelen op hun systeemimpact, zodat de natuur opnieuw onze bondgenoot wordt.
Natuurherstel is een noodzakelijke hefboom om België waterrobuuster te maken.
Investeren in waterherstel is investeren in de basis
- meer biodiversiteit,
- sterkere ecosystemen
- veerkrachtige landschappen
voor minder schade en voor een leefbare toekomst.
Overig nieuws
Water, sleutel voor natuurherstel en een leefbare toekomst
Lees meer
Waarom natuurbranden ook een uitdaging worden voor België
Lees meer
Bouwen mét de natuur: hoe architectuur en biodiversiteit hand in hand gaan
Lees meer